Το Μακεδονικό ως πτυχή του Ανατολικού Ζητήματος

Στους νεώτερους χρόνους, η γεωγραφική Μακεδονία είναι μία πολυεθνική περιοχή. Στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου, η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε περιέλθει σε καταλυτική κρίση. Το περιβόητο Ανατολικό Ζήτημα ήταν ο ανταγωνισμός των εθνικών κρατών της περιοχής για τη διεκδίκηση μεγαλύτερου μεριδίου από το κενό, που θα άφηνε η διαφαινόμενη κατάρρευση του “μεγάλου ασθενούς”. Το Μακεδονικό αποτελούσε μία από τις σημαντικότερες πτυχές του Ανατολικού ζητήματος.

Γράφει ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΛΥΓΕΡΟΣ

Προέκυψε από τον ανταγωνισμό της Ελλάδας, της Βουλγαρίας και της Σερβίας για τη διεκδίκηση μεγαλύτερου μεριδίου της πολυεθνικής γεωγραφικής Μακεδονίας μετά την απόσυρση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από την περιοχή. Η διαμάχη μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας άρχισε μετά την ίδρυση της Βουλγαρικής Εξαρχίας (αυτονόμηση της βουλγαρικής ορθόδοξης εκκλησίας από το Οικουμενικό Πατριαρχείο) το 1870 και συνεχίσθηκε πιο έντονα μετά την ίδρυση της Βουλγαρικής Ηγεμονίας (1878). Ουσιαστικά αντανακλούσε την προσπάθεια των δύο χωρών να εδραιώσουν την θέση τους κυρίως στο κεντρικό και νότιο τμήμα της Μακεδονίας.

Στο πλαίσιο αυτό και η μία και η άλλη πλευρά προσπαθούσε να προσεταιρισθεί τους ρευστής εθνικής συνείδησης σλαβόφωνους που -μεταξύ άλλων- κατοικούσαν τότε στην περιοχή. Ο σημαντικότερος λόγος που πολλοί σλαβόφωνοι προσανατολίσθηκαν στην ελληνική εθνική ταυτότητα ήταν η παραδοσιακή πρόσδεσή τους στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Ο ανταγωνισμός αυτός προσέλαβε ένοπλη μορφή (Μακεδονικός Αγώνας) στις αρχές του 20ου αιώνα.

Τα όρια της (γεωγραφικής) Μακεδονίας

Μετά τους βαλκανικούς πολέμους (1912-13), η νότια Μακεδονία (περίπου 51,5% του συνόλου της γεωγραφικής περιοχής) προσαρτήθηκε στην Ελλάδα. Η βορειοδυτική (38,5% του συνόλου) προσαρτήθηκε στη Σερβία και η βορειοανατολική (9% του συνόλου) στη Βουλγαρία. Υπάρχει και ένα ελάχιστο ποσοστό (1%), που ανήκει στην Αλβανία. Τα ποσοστά αυτά προκύπτουν από μία συμβατική και εν πολλοίς αυθαίρετη οριοθέτηση της (γεωγραφικής) Μακεδονίας, η οποία όμως έχει επικρατήσει διεθνώς από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.

Σύμφωνα με αυτήν, τα όρια της γεωγραφικής Μακεδονίας είναι δυτικά η Πίνδος και τα σύνορα της Αλβανίας, ανατολικά ο ποταμός Νέστος νότια ο Όλυμπος και το Αιγαίο και βόρεια τα σύνορα με το Κοσσυφοπέδιο και την Σερβία. Λόγω της θαλάσσης και του Ολύμπου τα νότια όρια είναι σαφώς καθορισμένα. Τα βόρεια, όμως, άλλαζαν από εποχή σε εποχή με βάση τις αντιλήψεις κάθε εποχής. ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟ “ΚΟΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ”