Ο γαλλικός Στόλος έρχεται για να μείνει στην Κύπρο

Οι δηλώσεις του Προέδρου της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, τον περασμένο Ιανουάριο στη Λευκωσία, για την αμυντική συνεργασία Λευκωσίας – Παρισίων αποτέλεσαν τη σφραγίδα της επιτυχούς κατάληξης των διεργασιών που βρίσκονταν σε εξέλιξη για μεγάλο χρονικό διάστημα και αφορούσαν τη γαλλική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο με αγκυροβόλιο στην Κύπρο. Ήδη η κατασκευή ναυστάθμου ο οποίος θα φιλοξενεί τα γαλλικά πολεμικά προχωρεί ταχέως στην περιοχή της ναυτικής βάσης «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί.

Του Μανώλη Καλατζή
ΠΗΓΗ: Πολίτης

Το γεγονός ότι οι δηλώσεις Μακρόν έγιναν μετά από την κατ’ ιδίαν συνάντησή του με τον Πρόεδρο Αναστασιάδη καταδεικνύει ότι στο υψηλότερο επίπεδο οι δύο χώρες έχουν θέσει τις βάσεις για εμβάθυνση των σχέσεών τους σε έναν κρίσιμο τομέα όπως είναι αυτός της ασφάλειας. Όπως ανέφεραν στον «Π» κυβερνητικές πηγές, πρόκειται για μια συνεργασία win-win, αφού από τη μια η στρατιωτική παρουσία της Γαλλίας θα λειτουργεί ως ευρωπαϊκή ασπίδα προστασίας της Κυπριακής Δημοκρατίας και από την άλλη η Γαλλία θα συνεχίσει να αποτελεί μέρος του συστήματος ασφάλειας της περιοχής, μετά την απώλεια των ερεισμάτων που διατηρούσε στον Λίβανο και τη Συρία.

Ο Εμανουέλ Μακρόν στις δηλώσεις του δεν θα μπορούσε να ήταν περισσότερο σαφής λέγοντας: «Ειδικότερα η Κύπρος αποτελεί έναν ενδιάμεσο σταθμό για το γαλλικό ναυτικό και ιδιαίτερα για το αεροναυτικό συγκρότημα που σχηματίστηκε γύρω από το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle. Υπολογίζω πολύ σε αυτή τη συνεργασία, στην οποία αντικατοπτρίζεται η φιλοδοξία μιας κυρίαρχης Ευρώπης η οποία εξασφαλίζει τα μέσα για να προφυλάξει τον εαυτό της. Αυτή η συνεργασία αποτελεί για μένα ένα σημαντικό στοιχείο του ευρωπαϊκού σχεδιασμού άμυνας τον οποίο έχουμε ενισχύσει πολύ στη διάρκεια του τελευταίου χρόνου». Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η Γαλλία από το 1974 και μετά αποτελούσε βασική πηγή προμήθειας στρατιωτικού υλικού στην Κύπρο, όταν σχεδόν όλες οι δυτικές χώρες είχαν στοιχηθεί με το εμπάργκο που επέβαλαν οι ΗΠΑ.

Μακρόν – Αναστασιάδης
Εμανουέλ Μακρόν και Νίκος Αναστασιάδης τις επόμενες εβδομάδες θα συναντηθούν είτε στη Λευκωσία είτε στο Παρίσι για να προβούν σε επίσημες τοποθετήσεις για την αμυντική συνεργασία των δύο χωρών, με κομβικό στοιχείο τη χρήση της ναυτικής βάσης «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί. Ακόμα και αυτή την εβδομάδα μπαίνουν οι τελευταίες πινελιές στον καμβά της συμφωνίας, με την παρουσία Γάλλων αξιωματικών στη Λευκωσία για συνεργασία με αξιωματικούς της ΕΦ.

Τις επόμενες μέρες θα επισκεφθεί την Κύπρο και η Γαλλίδα υπουργός Άμυνας Φλόρενς Παρλί, η οποία με τον ομόλογό της Σάββα Αγγελίδη θα μελετήσουν τα αποτελέσματα των επαφών των στρατιωτικών εμπειρογνωμόνων και θα δώσουν το πράσινο πολιτικό φως για ανακοινώσεις από τους Προέδρους. Τα έργα υποδομής στη ναυτική βάση στο Μαρί έχουν ξεκινήσει εδώ και πολλούς μήνες, ωστόσο υπήρξε μια περίοδος παύσης που σχετιζόταν με το θέμα της χρηματοδότησης και κάποιες περιπλοκές γραφειοκρατικού τύπου στη Γαλλία.

Τα προβλήματα έχουν ξεπεραστεί και τα έργα συνεχίζονται με εντατικούς ρυθμούς και αναμένεται να ολοκληρωθούν τέλη του 2019 με αρχές του 2020. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Γαλλία θα καταβάλει το ποσό για το κόστος των έργων, το οποίο θα διεκδικηθεί στη συνέχεια από τα ευρωπαϊκά ταμεία.

Ναύσταθμος υψηλών προδιαγραφών
Η ναυτική βάση στο Μαρί είχε δημιουργηθεί για να εξυπηρετεί τα πλοία, τη ναυτική διοίκηση της ΕΦ και ήταν περιορισμένων δυνατοτήτων. Με την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό της θα μπορεί να δέχεται μεγάλα πολεμικά πλοία, λειτουργώντας ως μόνιμο αγκυροβόλιο του γαλλικού ναυτικού, με παρουσία φρεγατών που σήμερα επιχειρούν στην Ανατολική Μεσόγειο με διοικητικό κέντρο το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι στο Μαρί θα βρίσκεται σε μόνιμη βάση επιτελείο Γάλλων αξιωματικών. Η διοίκηση της βάσης θα ανήκει στην ΕΦ. Επίσης, στη ναυτική βάση θα μπορούν να ελλιμενίζονται και άλλα πολεμικά πλοία χωρών μελών της ΕΕ, που σήμερα για πρακτικούς λόγους φιλοξενούνται στα λιμάνια Λεμεσού και Λάρνακας. Η βάση θα διαθέτει όλες τις υποδομές διοικητικής μέριμνας και τεχνικής υποστήριξης των πλοίων.

Σημαντική συμβολή στο δίκτυο ασφάλειας που δημιουργείται θα παίξει και ο εκσυγχρονισμός της αεροπορικής βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο, η οποία θα φιλοξενεί ευρωπαϊκές δυνάμεις, οι οποίες ωστόσο δεν θα χρησιμοποιούν το κυπριακό έδαφος ως ορμητήριο για επιθετικούς σκοπούς. Η ναυτική και η αεροπορική βάση σε συνδυασμό με το Κέντρο Επιχειρήσεων «Ζήνων» στη Λάρνακα καθίστανται πλέον σημαντικές υποδομές που έχει να προσφέρει η Κύπρος για τους σκοπούς της κοινής ευρωπαϊκής άμυνας.

Υπομονή για δύο πλοία
Η ειλημμένη απόφαση για αγορά ακόμα δύο πλοίων ανοικτής θαλάσσης για τις ανάγκες του ναυτικού της ΕΦ ενδεχομένως να καθυστερήσει να υλοποιηθεί για κάποιο διάστημα, αφού δεν είναι έτοιμες οι υποδομές ελλιμενισμού τους. Ο προσανατολισμός της κυβέρνησης είναι προς την αγορά τους, είτε ταυτόχρονα με την ολοκλήρωση των έργων στη ναυτική βάση στο Μαρί είτε αργότερα. Η καθυστέρηση δεν θεωρείται κρίσιμης σημασίας αφού τα μέσα που υπάρχουν σήμερα μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες επιτήρησης της ΑΟΖ και των χωρικών υδάτων.

Στροφή στη Δύση
Η Κυπριακή Δημοκρατία από την ίδρυσή της σχοινοβατούσε μεταξύ Ανατολής και Δύσης, «αλληθωρίζοντας» περισσότερο προς Ανατολάς και όχι μόνο λόγω της γεωγραφικής της θέσης. Επρόκειτο για πολιτική απόφαση, η οποία εκ του αποτελέσματος δεν κρίνεται και ως η πλέον σοφή. Η αίτηση ένταξης και η ένταξη στην ΕΕ το 2004 υπήρξαν το κομβικό σημείο που άρχισε να ξεκαθαρίζει το τοπίο ως προς τον προσανατολισμό του κράτους και υιοθέτησης του άτυπου δόγματος «ανήκομεν εις τη Δύσιν», που διατυπώθηκε από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή για την Ελλάδα τη δεκαετία του ’70.

Σήμερα η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται στον σκληρό πυρήνα της ΕΕ, με τη συμμετοχή της στη ζώνη του ευρώ αλλά και στην PESCO (Permanent Structured Cooperation), που φιλοδοξεί να καταστεί ο αμυντικός βραχίονας της ΕΕ, με ατμομηχανή που τραβάει την άμαξα τη Γαλλία, η οποία σε κάθε ευκαιρία τονίζει την αναγκαιότητα της αμυντικής συνεργασίας των ευρωπαϊκών χωρών, με αποστάσεις από το ΝΑΤΟ, στο οποίο τον πρώτο λόγο έχουν οι ΗΠΑ.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Κύπρος ως μία από τις λίγες χώρες της ΕΕ με ιδιαιτέρως περιορισμένες αμυντικές δυνατότητες και με το πλέον κρίσιμο πρόβλημα ασφάλειας, που δημιουργεί η τουρκική κατοχή, αξιοποιεί τα εργαλεία της PESCO, προβάλλοντας και την ιδιότητά της ως εξωτερικού συνόρου της ΕΕ σε μια ασταθή περιοχή. Η συνεργασία με τη Γαλλία καλύπτεται από αυτή την ομπρέλα.

Αλλάζει η εικόνα
Παράλληλα με τις ανακοινώσεις που αναμένεται να γίνουν με τη Γαλλία, μέσα στις επόμενες εβδομάδες ενδέχεται να υπάρξουν εξελίξεις και στο θέμα του εμπάργκο πώλησης αμυντικών συστημάτων από τις ΗΠΑ. Οι πληροφορίες που λαμβάνει η Λευκωσία είναι πως η Ουάσινγκτον σε πρώτη φάση θα χαλαρώσει το εμπάργκο με στόχο σταδιακά και σε βάθος χρόνου, αναλόγως των εξελίξεων, να αρθεί πλήρως. Οι κινήσεις αυτές έχουν πολλές παραμέτρους, μία εκ των οποίων είναι και η εμπλοκή μεγάλων εταιρειών αμερικανικών (ExxonMobil), γαλλικών (Total) και ιταλικών (ENI) συμφερόντων στις έρευνες και γεωτρήσεις στην ΑΟΖ.

Το σημαντικό κοίτασμα στον Γλαύκο φαίνεται ότι κλειδώνει την παρουσία της ExxonMobil για πολλά χρόνια στην Κύπρο και συνεπώς διατηρεί και το αμερικανικό ενδιαφέρον για τα ενεργειακά αποθέματα και την ασφάλειά τους. Παράλληλα η Total, που δραστηριοποιείται παράλληλα και μαζί με την ENI, αναμένεται να αναλάβει τη διαχείριση του τεμαχίου 7, πέραν αυτών που ήδη έχει εξασφαλίσει.

Αυτομάτως, για τις δύο σημαντικές ευρωπαϊκές χώρες και κράτη μέλη του ΝΑΤΟ (Γαλλία, Ιταλία) η Κύπρος καθίσταται περιοχή και δικών τους συμφερόντων. Η διαπλοκή συμφερόντων θα μπορούσε κανείς να προσθέσει ότι γίνεται ακόμα ισχυρότερη λόγω της παρουσίας της Exxon, η οποία μετά την επιτυχημένη γεώτρηση στο τεμάχιο 10 ήρθε στην περιοχή για να μείνει. Ως γνωστόν, η Exxon και η ΕΝΙ ήδη συνεργάζονται στα τεράστια κοιτάσματα της Μοζαμβίκης, κάτι που αναμένεται ότι θα συμβεί σταδιακά και στην Κύπρο.

Στο πλέγμα αυτό λειτουργούν συμπληρωματικά και οι τριμερείς συνεργασίες με Ισραήλ και Αίγυπτο, με τις οποίες η Κύπρος έχει αναπτύξει και σημαντική στρατιωτική συνεργασία. Εκ των πραγμάτων η ενεργειακή ασφάλεια και η σταθερότητα στην περιοχή γίνονται μέρος της εξίσωσης με πολλούς παράγοντες που αναβαθμίζουν τον γεωστρατηγικό και γεωπολιτικό ρόλο της Κύπρου.