Τα φθηνότερα πολωνικά F-35 μήπως δείχνουν έναν δρόμο και για την Ελλάδα;

Η ανακοίνωση της υπογραφής συμφωνίας από την πλευρά της Πολωνίας για την προμήθεια 32 μαχητικών 5ης γενιάς F-35A Lightning II στις 31 του περασμένου Ιανουαρίου, έκανε το γύρο του κόσμου αποκαλύπτοντας λεπτομέρειες εξόχως ενδιαφέρουσες για την ελληνική πλευρά. Δικαιολογούν απόλυτα δε, τις μέχρι σήμερα θέσεις μας σχετικά με το ζήτημα αυτό… Η πολωνική συμφωνία ύψους 4,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων λοιπόν, είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι αφορά αεροσκάφη που θα είναι διαμόρφωσης Block 4. Πλήρων επιχειρησιακών δυνατοτήτων δηλαδή (FOC-Full Operational Capability).

Γράφει ο Στέργιος Δ. Θεοφανίδης

Η διαμόρφωση αυτή τελεί υπό ανάπτυξη και μεταξύ άλλων στην όλη διαδικασία που θα έχει πρόσθετο κόστος και θα ολοκληρωθεί σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν αποδεσμευτεί, την περίοδο 2024-2025, περιλαμβάνεται και η αποκατάσταση προβλημάτων λογισμικού, ευθυγράμμισης του πυροβόλου των 25 χιλιοστών και αντιμετώπισης του προβλήματος των ρωγμών που εντοπίστηκαν γύρο από αυτό, σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα.

Τα ευρήματα σε ό,τι αφορά στο λογισμικό ανέρχονται σε 873 συνολικά και εδώ θα πρέπει επίσης να διευκρινίσουμε κάτι σημαντικό. ΔΕΝ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ για “παιδικές ασθένειες”. Φράση που συνηθίζουμε να χρησιμοποιούμε για τα προβλήματα που παρουσιάζουν τα νέα αεροσκάφη και τα συστήματά τους. Το F-35 είναι εντελώς νέας φιλοσοφίας μαχητικό. Όχι απλά νέας γενιάς… Και αυτή η φιλοσοφία είναι που έχει κοστίσει σε χρόνο και χρήμα.

Πρόκειται για την απόλυτη έννοια του όρου sensor fusion, συνδυασμένη με πλήρη αυτοματισμό με απώτερους στόχους τη μείωση του φόρτου εργασίας του ιπταμένου, της αύξηση της επίγνωσης της τακτικής κατάστασης στον ελάχιστο δυνατό χρόνο και την ακαριαία αντιμετώπιση απειλών. Στην ουσία αναφερόμαστε σε τεχνητή νοημοσύνη. Η οποία βέβαια ως “concept” θα εξελιχθεί περαιτέρω στα επανδρωμένα και μη μαχητικά του μέλλοντος, αλλά και τα αερομεταφερόμενα όπλα…

Για τη λειτουργία και τη διασύνδεση των συστημάτων αποστολής του F-35 έχουν γραφεί εκατομμύρια γραμμές κώδικα από πλευράς λογισμικού. Περισσότερες από οκτώ εκατομμύρια γραμμές κώδικα μέχρι τη φάση της επιχειρησιακής αξιολόγησης (DOT&E). Φανταστείτε ότι για τη διασύνδεση των συστημάτων του EMB-145AEW&C που είχε απαιτήσει η Πολεμική Αεροπορία προ 20 περίπου ετών, οι Σουηδοί ανέπτυξαν λογισμικό δύο εκατομμυρίων γραμμών κώδικα.

Το πρόγραμμα είχε καθυστερήσει σημαντικά. Πλήρωσαν κανονικότατα τις ρήτρες καθυστερήσεων που προέβλεπε η σύμβαση, αλλά δημιούργησαν ένα προϊόν που ακόμη και σήμερα προωθούν εμπορικά σε όλο τον κόσμο, έχοντας σημειώσει σημαντικές επιτυχίες και φυσικά… κέρδη!

Για αυτόν ακριβώς το λόγο το F-35 είναι μία ικανότατη πλατφόρμα ISR, μαζί με πολλές άλλες δυνατότητες. Τα συστήματά του στο σύνολό τους είναι απόλυτα διαλειτουργικά. Δηλαδή “βλέπουν” το ένα το άλλο και συνεργάζονται παρέχοντας αυτοματοποιημένη αντίδραση σε κάθε διαδικασία αντιμετώπισης μίας απειλής.

Αν επί παραδείγματι το σύστημα DAS (Distributed Aperture System – τροφοδοτεί σε πραγματικό χρόνο το προβολικό σύστημα απεικόνισης στην κάσκα του ιπταμένου, με εικόνα υπερύθρων από έξι διαφορετικούς αισθητήρες περιμετρικά του αεροσκάφους έτσι ώστε να καλύπτουν 360 μοίρες στο οριζόντιο και το κατακόρυφο επίπεδο), λάβει μία ένδειξη από το EOTS (Electro Optical Targeting System κάτω από το ρύγχος του αεροπλάνου), για αύξηση της θερμότητας (υπέρυθρη ακτινοβολία) σε κάποιο σημείο ή περιοχή στον αέρα ή στο έδαφος, αυτόματα εστιάζει εκεί

Εστιάζει παρέχοντας στοιχεία στον ιπτάμενο, όχι μόνο από το EOTS, αλλά και από τους άλλους αισθητήρες του αεροπλάνου. Αν εντοπιστεί λόγου χάρη η εκτόξευση ενός πυραύλου (στον αέρα ή το έδαφος…) από το θερμικό της ίχνος, ο ιπτάμενος του F-35 θα λάβει στοιχεία για την ταχύτητά του, το ύψος του, την πορεία και την απόστασή του, τόσο από το ραντάρ APG-81, όσο και από το EOTS, αλλά και το σύστημα αυτοπροστασίας!

Αυτοί είναι και οι λόγοι για τους οποίους επαναλαμβάνουμε σε κάθε ευκαιρία ότι το F-35 μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής ισχύος για την Πολεμική Αεροπορία και την ελληνική άμυνα, ΥΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ότι θα αξιοποιηθεί σε συνδυασμό με τα εκσυγχρονισμένα F-16V και Mirage 2000-5Mk.2. Και αυτοί είναι επίσης οι λόγοι για τους οποίους επαναλαμβάνουμε τη σημασία του άμεσου εκσυγχρονισμού και των F-16 Block 50 τουλάχιστον, στο επίπεδο “V”.

Με άλλα λόγια, επειδή δεν είναι δυνατόν να προμηθευτούμε ακόμα και στα επόμενα 20 χρόνια αριθμό F-35 ίδιο ή έστω “κοντινό” με αυτό των F-16 και Mirage 2000 που σήμερα διαθέτουμε, ΤΟ ΜΟΝΟ που μπορούμε να κάνουμε άμεσα είναι να τα καταστήσουμε με κλάσμα του κόστους ΙΚΑΝΑ να αξιοποιούν τους αισθητήρες και την “τεχνητή νοημοσύνη” του Lightning II.

Αυτό πάνε να κάνουν οι Πολωνοί και πολλοί άλλοι. Ας πάμε όμως ξανά στην πολωνική συμφωνία… Το πρόσθετο κόστος για την αντιμετώπιση των προβλημάτων – δυσλειτουργιών και την ολοκλήρωση της ανάπτυξης του Block 4, έχει υπολογιστεί από το GAO (United States Government Accountability Office) σε 10,8 δισεκατομμύρια δολάρια. Περιλαμβανομένου και του κόστους προμηθειών υλικών, ήτοι 5,4 ακόμα δισεκατομμύρια δολάρια, το τελικό νούμερο διαμορφώνεται σε 16 περίπου δισεκατομμύρια δολάρια.

Το πρόσθετο αυτό κόστος θα το επωμιστούν όσοι χρήστες έχουν παραλάβει ήδη και θα συνεχίσουν να παραλαμβάνουν F-35, προκειμένου να τα αναβαθμίσουν στο επίπεδο Block 4. OXI όμως και οι Πολωνοί. Το διευκρινίσαμε στην αρχή του αφιερώματος αυτού ότι θα παραλάβουν Block 4…

Τα πρώτα έξι πολωνικά F-35A Lightning II, θα παραδοθούν την περίοδο 2024-2025. Όχι στην Πολωνία, αλλά στις ΗΠΑ, στην αεροπορική βάση Luke της Αριζόνα. Εκεί θα ξεκινήσει και θα ολοκληρωθεί η εκπαίδευση στον τύπο, 24 Πολωνών ιπταμένων και 90 τεχνικών όλων των ειδικοτήτων.

Τα περισσότερα αεροσκάφη για τη συγκρότηση της πρώτης Μοίρας θα παραδοθούν μεταξύ 2025 και 2026, οπότε σε αυτή τη χρονική περίοδο τοποθετείται και η απόσυρση των ρωσικών MiG-29 και Su-22. Οι εργασίες εκσυγχρονισμού των εγκαταστάσεων στις βάσεις από τις οποίες επιχειρούν τα αεροσκάφη αυτά, προκειμένου να καταστούν κατάλληλες για το F-35A, υπολογίζεται ότι θα ανέλθουν σε 380 περίπου εκατομμύρια δολάρια.

Ανατρέχοντας στην αρχική είδηση της έγκρισης του State Department, του αιτήματος της Πολωνίας για την προμήθεια 32 μαχητικών F-35 Lightning II, διαβάζουμε στη σχετική ανακοίνωση στη σελίδα της DSCA (Defense Security Cooperation Agency), ότι το εκτιμώμενο κόστος είναι 6,5 δισεκατομμύρια δολάρια… Χωρίς να υπάρχει καμία αναφορά σε όπλα. Η ημερομηνία του εγγράφου είναι η 11η Σεπτεμβρίου του 2019. Λιγότερο από έξι μήνες πριν δηλαδή…

Η διαφορά από τα 6,5 δισεκατομμύρια δολάρια στα 4,6 είναι μεγάλη και τουλάχιστον εμείς δεν μπορούμε να εντοπίσουμε από που θα μπορούσε να αιτιολογηθεί. Μία απάντηση στο ερώτημα έρχεται να δώσει το δημοσίευμα του Defense24 με ημερομηνία 20 Δεκεμβρίου 2019. Εκεί αναφέρεται ότι η Πολωνία εξοικονόμησε ένα δισεκατομμύριο δολάρια, αποφασίζοντας να μην περιλάβει στο “πακέτο” προγράμματα αντισταθμιστικών οφελημάτων (offsets) καθώς αξιολόγησε τις αμερικανικές προτάσεις στο κομμάτι αυτό, ως μη συμφέρουσες και ελάχιστες ως προς την κάλυψη των πολωνικών τεχνικών και επιχειρησιακών απαιτήσεων…

Και πάλι όμως υπάρχει μία διαφορά 900 εκατομμυρίων δολαρίων. Από τα 6,5 δισεκατομμύρια δολάρια, οι Πολωνοί θα πληρώσουν 4,6… Επανερχόμενοι και πάλι στο εν λόγω δημοσίευμα, διαβάζουμε ότι είχε γίνει πρόταση την περασμένη δεκαετία στην Πολωνία να συμμετέχει ως παρατηρητής στο πρόγραμμα ανάπτυξης του F-35. Η προσφορά – διορία έληξε το 2008 και οι Πολωνοί δεν μπήκαν στο πρόγραμμα τότε, κάτι που (όπως τόνισαν), θα αύξανε κατακόρυφα τη διαπραγματευτική τους ισχύ και θα τους επέτρεπε να αναλάβουν βιομηχανικό έργο.

Επίσης, έκριναν ότι η ανάληψη μεγαλύτερου έργου υποστήριξης, θα τους κόστιζε υπερβολικά πολλά χρήματα, χωρίς να έχει την αντίστοιχη – αναμενόμενη απόδοση, από τη στιγμή που μέσω του GSS και του ALIS, η διαδικασία αυτή είναι ήδη καθορισμένη από τον κατασκευαστή του αεροσκάφους και δεν θα ήταν προς το συμφέρον της Πολωνίας, να προσπαθήσει να αυτονομηθεί (με δικό της κόστος) και να “βγει” έξω από αυτή!

Τέλος, στο ίδιο δημοσίευμα διευκρινίζεται ότι η Πολωνία θα διεκδικήσει μεγαλύτερο βιομηχανικό έργο μέσω των προγραμμάτων F-16 και C-130, δύο τύπους που ήδη αξιοποιεί επιχειρησιακά. Άλλο δημοσίευμα του Defense24 επισημαίνει ότι η Πολωνία επιθυμεί παράλληλα την αύξηση του αριθμού των μαχητικών F-16 που διαθέτει, προκειμένου να βελτιώσει ακόμα περισσότερο την επιχειρησιακή ευελιξία και αποτελεσματικότητα της Πολωνικής Αεροπορίας, μέσω συνεργατικών επιχειρήσεων με τα F-35.

Μέσω της αξιοποίησης δηλαδή των αισθητήρων του τελευταίου από ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ F-16… Από αυτά δηλαδή που εμείς εδώ EXOYME και θέλουμε ΝΑ ΞΕΦΟΡΤΩΘΟΥΜΕ αφήνοντας τα να απαξιωθούν. Μία προσεκτική ανάλυση των διαθέσιμων πληροφοριών, αποκαλύπτει ότι – αν μη τι άλλο – οι Πολωνοί το ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΘΗΚΑΝ σοβαρά…

Διασφάλισαν ότι θα παραλάβουν αεροσκάφη F-35A Block 4 (FOC), απέρριψαν τις αμερικανικές προτάσεις ΑΩ ως υπερκοστολογημένες και χωρίς ουσιαστικό αντίκρυσμα (βιομηχανικό ή επιχειρησιακό) και εξοικονόμησαν χρήματα για προμήθεια ΠΡΟΣΘΕΤΩΝ F-16, την οποία και πάλι θα διαπραγματευθούν για να αποσπάσουν έργο για τη βιομηχανία τους. Δεν χρειάζεται να γράψουμε τίποτα άλλο… Μία ερώτηση μόνο θα θέλαμε να απευθύνουμε προς κάθε αρμόδιο. Εμείς τι από όλα αυτά έχουμε κάνει;