Συμφωνία “swap” της Τουρκίας με Ιαπωνία και Βρετανία, απόδειξη της απελπισίας Ερντογάν…

Πολύς λόγος γίνεται τις τελευταίες ώρες για τη συμφωνία που είναι έτοιμος να υπογράψει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τη Βρετανία και την Ιαπωνία για να εξασφαλίσει δυνατότητα ανταλλαγής νομισμάτων που υποτίθεται ότι θα βοηθήσει τον “σουλτάνο” να βγάλει τη χώρα του από τη δεινή θέση στην οποία έχει περιέλθει. Ή μάλλον για την ακρίβεια, τη δεινή θέση στην οποία έχει φέρει ο ίδιος την οικονομία της Τουρκία με τις ανερμάτιστες και λαϊκιστικές επιλογές του.

Αρχικά, θα πρέπει να θυμίσουμε για μια ακόμη φορά, ότι πάλαι ποτέ πρωτοπαλίκαρά του, όπως ο Εγκεμέν Μπαγκίς, τέως υπουργός αρμόδιος για θέματα Ευρωπαϊκής Ένωσης, κόμπαζε σε δηλώσεις του λέγοντας να επιτρέψουν οι Ευρωπαίοι την ένταξη της Τουρκίας και σε αντάλλαγμα θα μας πουν το μυστικό της οικονομικής τους επιτυχίας…

Ας επιχειρήσουμε όμως να δούμε το θέμα πιο συστηματικά. Καταρχάς, η λύση αυτή μάλλον πρέπει να μας οδηγήσει στο συμπέρασμα, ότι η προσέγγιση της αμερικανικής FED (Federal Reserve) για την εξασφάλιση “γραμμής swap”, ανταλλαγής νομισμάτων δηλαδή, δεν καρποφόρησε. Η Τουρκία ζητούσε συμφωνία να δίνει στην αμερικανική κεντρική τράπεζα τουρκικές λίρες και να παίρνει δολάρια.

Η ερμηνεία της απροθυμίας των Αμερικανών μπορεί κάλλιστα να είναι γεωπολιτική και να συνδέεται με την εν γένει στάση της Τουρκίας στο θέμα των σχέσεων με τη Ρωσία, την προμήθεια των S-400, ενδεχομένως δε και με τη γενικότερα αποσταθεροποιητική συμπεριφορά της Τουρκίας υπό την ηγεσία του Ερντογάν, σε μια από τις πιο ευαίσθητες για τα γεωστρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ περιφέρειες του πλανήτη.

Θα μπορούσε όμως να είναι και αμιγώς οικονομική! Όταν κλείνεις μια τέτοια συμφωνία, λογικά πρέπει να “κλειδωθεί” η ισοτιμία ανάμεσα στο δολάριο και την τουρκική λίρα σε συγκεκριμένη τιμή, ώστε να μην βγει χαμένος ο δανειστής. Οπότε, τι πιο λογικό θα ήταν οι Αμερικανοί να απέφυγαν να πουν ΟΧΙ, αλλά να χειρίστηκαν το θέμα αμιγώς οικονομικά;

Να ζήτησαν δηλαδή από τους Τούρκους “κλείδωμα” της ισοτιμίας της τουρκικής λίρας με το δολάριο, π.χ. στο ένα προς οχτώ; Ένα αμερικανικό δολάριο να ισούται δηλαδή με οχτώ τουρκικές λίρες. Αυτό θα ήταν για να προστατεύσει την αμερικανική πλευρά από περεταίρω διολίσθηση της τουρκικής λίρας, κάτι που δεν είναι καθόλου απίθανο.

Έχοντας αποτύχει στην Ουάσιγκτον, ο Ερντογάν διαπραγματεύθηκε παρόμοια συμφωνία με τους Βρετανούς και τους Ιάπωνες. Και οι δυο χώρες έχουν σημαντικά οικονομικά συμφέροντα στην Τουρκία. Άρα, θεωρητικά έχουν κίνητρο να διευκολύνουν τους Τούρκους.

Το πρόβλημα για τον Ερντογάν όμως δεν είναι απλό. Καταρχάς, το ποσό της συμφωνίας είναι κλάσμα των οικονομικών υποχρεώσεων της Τουρκίας εντός του 2020. Αυτές ανέρχονται σε χρέη άνω των 170 δισ. δολαρίων, με τα μισά να πρέπει να πληρωθούν τον Αύγουστο.

Επιπρόσθετα, το μεγάλο πρόβλημα είναι… ότι αυτές οι υποχρεώσεις (αγορά εξοπλισμού και πρώτων υλών) είναι σε δολάρια! Κι όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο που η χώρα δεν μπορεί να ελπίζει σε μαζική ροή ξένου συναλλάγματος από την τουριστική βιομηχανία, λόγω του κορονοϊού.

Οπότε, λογικά, το ενδεχόμενο επιβολής περιορισμών στην κίνηση των κεφαλαίων, τα γνωστά στην Ελλάδα capital controls, θα μπορούσαν να περιμένουν στη γωνία. Κι αυτό θα ήταν απλά καταστροφικό για τον Ερντογάν και την Τουρκία. Πολιτικά και οικονομικά.

Με απλά λόγια: Έστω ότι ανακοινώνεται αυτή η συμφωνία της Τουρκίας με τους Βρετανούς και τους Ιάπωνες. Θα τους δώσουν τουρκικές λίρες και θα λάβουν στερλίνες και γιεν. Όταν όμως θα τα χρησιμοποιήσουν οι Τούρκοι για να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους, θα πρέπει να μετατρέψουν τα ποσά σε δολάρια. Αυτό υπέχει κόστος…

Αντιστοίχως, θα πρέπει να γίνει γνωστό εάν και πότε η Τουρκία έχει αναλάβει την υποχρέωση επιστροφής των χρημάτων. Δηλαδή να πάρει πίσω τις λίρες της και να επιστρέψει γιεν και στερλίνες στις χώρες που τη διευκολύνουν. Εάν αυτό ισχύει, τότε το τουρκικό Δημόσιο θα έχει εκ νέου κόστος μετατροπής τουρκικών λιρών σε συνάλλαγμα, γιεν και στερλίνες, για να επιστραφούν. Δηλαδή, για δεύτερη φορά υπάρχει ένα κόστος για την Τουρκία.

Εάν πάντα το ανωτέρω σκεπτικό είναι σωστό, τότε η αναμενόμενη συμφωνία της Τουρκίας με τη Βρετανία και την Ιαπωνία, παρότι υπερπροβλήθηκε στα τουρκικά ΜΜΕ και καλύφθηκε εκτεταμένα διεθνώς οδηγώντας σε ανοδική κίνηση την τουρκική λίρα που ανέκτησε μέρος της αξίας που είχε απολέσει, στην πραγματικότητα άλλη μια απόδειξη της εξαιρετικά δυσμενούς θέσης στην οποία βρίσκεται ο Ερντογάν.

Στην πραγματικότητα είναι απελπισμένος. Αλλιώς τέτοια συμφωνία με διπλό συναλλαγματικό κόστος δεν θα την συζητούσε καν… Όπως δεν θα την συζητούσε ακόμα και πάμφτωχη αφρικανική χώρα… Η “προστιθέμενη αξία” όμως για τον Ερντογάν είναι διπλή: Αφενός να επιχειρήσει να “πουλήσει” τη συμφωνία στο εσωτερικό της χώρας αποφορτίζοντας για ένα διάστημα τη δυσαρέσκεια και τις αντιδράσεις.

Αφετέρου να αποφύγει την προσφυγή στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), το οποίο άπαντες έχουν προαναγγείλει ότι τυχόν προσφυγή θα θεωρούνταν ως ενταφιασμό του τουρκικού “οικονομικού θαύματος” υπό την ηγεσία των ισλαμιστών, που προσωποποιείται στον απόλυτο “ηγεμόνα, τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν…