Πρόγραμμα F-35: Ψάχνοντας, τα προβλήματα σε οδηγούν στην “πηγή”

Στο πρόσφατο αφιέρωμά μας, σχετικά με τα προβλήματα που αντιμετωπίζονται στην εξέλιξη του προγράμματος F-35 (LINK) σημειώναμε ότι οι προσπάθειες αποκατάστασης του συνόλου των παρατηρήσεων Κατηγορίας 1 συνεχίζονται αμείωτες. Χωρίς δηλαδή να επηρεάζονται από τα περιοριστικά μέτρα που έφερε η πανδημία του κορονοϊού και στις ΗΠΑ. Αν ρίξει κανείς μία συνολική ματιά στο τι έχει γίνει μέχρι σήμερα στο πρόγραμμα του τακτικού -χαρακτηριστικών stealth- μαχητικού, θα αντιληφθεί ότι όντως η πανδημία δεν θα μπορούσε να αποδειχθεί ικανή συνθήκη για την επιβράδυνση του προγράμματος. Πέραν οποιασδήποτε άλλης ερμηνείας το ότι οι ΗΠΑ και οι υπόλοιποι εταίροι του προγράμματος, έχουν ήδη δαπανήσει τεράστια ποσά όλα αυτά τα χρόνια. Επομένως, εκ των πραγμάτων δεν μπορούν να σταματήσουν τώρα, αφού οποιαδήποτε άλλη επιλογή, θα συνεπαγόταν απώλεια κολοσσιαίου ποσού. Πέραν του ότι μερικές εκατοντάδες F-35 ήδη υπηρετούν στις τάξεις των αεροπορικών δυνάμεων που τα έχουν επιλέξει, αλλά και των μοναδικών επιχειρησιακών πλεονεκτημάτων, τα οποία έχουν πλέον διαπιστωθεί, όχι μόνο στη θεωρία, αλλά στην πράξη.

Γράφει ο Στέργιος Δ. Θεοφανίδης

Στο ίδιο αφιέρωμα αντλώντας στοιχεία από αμερικανικές και διεθνείς πηγές, αναφερθήκαμε αναλυτικά στα προβλήματα Κατηγορίας 1 που έχουν καταγραφεί και στις ενέργειες που έχουν γίνει για την αποκατάστασή τους. Αριθμήσαμε (ένα προς ένα) 11 συνολικά. Τα άλλα δύο αποκαλύφθηκαν, επίσης από διεθνείς πηγές, στο μεσοδιάστημα.

Για να μην μακρηγορούμε, μεγάλο θέμα έχει γίνει με την αποκάλυψη ότι η STOVL (Short take Off Vertical Landing) F-35B και η έκδοση επιχειρήσεων από καταστρώματα αεροπλανοφόρων (CV) F-35C, δεν έχουν τη δυνατότητα παρατεταμένης υπερηχητικής πτήσης μεταξύ 1,2 και 1,3 μάχ.

Για τα προβλήματα ευθυγράμμισης και πρόκλησης ρωγμών στη δομή και την επικάλυψη του αεροσκάφους κατά τη λειτουργία του πυροβόλου, δεν έχουν υπάρξει νεότερα δημοσιεύματα. Σε ό,τι αφορά στην πλεύση με υπερηχητικές ταχύτητες, διευκρινίστηκε ότι τα αεροσκάφη των δύο αυτών εκδόσεων, δεν μπορούν να τις διατηρούν (αν χρειαστεί) για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Όχι γιατί “αλλοιώνονται” τα χαρακτηριστικά χαμηλής παρατηρησιμότητας (stealth) όπως είχε παλαιότερα αναφερθεί, αλλά διότι υπάρχει κίνδυνος καταστροφικής αστοχίας στο ουραίο πτέρωμα. Και όταν λέμε καταστροφικής αστοχίας εννοούμε αποκόλληση τμήματος του πτερώματος που μπορεί να έχει ως συνέπεια μερική ή ολική απώλεια ελέγχου του αεροσκάφους.

Το Σώμα Πεζοναυτών των ΗΠΑ, καθώς και το Ναυτικό, αντιμετώπισαν το πρόβλημα, επισημαίνοντας στα πληρώματα της αποφυγή ανάπτυξης υπερηχητικών ταχυτήτων! Μόνο σε περίπτωση ανάγκης και για μικρά χρονικά διαστήματα, μπορούν να καταφεύγουν σε αυτή… Εκφράστηκε επίσης η άποψη ότι το μαχητικό με βάση το επιχειρησιακό του προφίλ θα κληθεί σπάνια να πετάξει υπερηχητικά, οπότε το κακό είναι μικρό.

Εμείς προσωπικά διαφωνούμε με την άποψη αυτή. Γιατί όποια βάση και να έχει, συνιστά υποχρεωτικό συμβιβασμό. Δεν δικαιολογείται μαχητικό που έχει κοστίσει “την Άρτα και τα Γιάννενα” να μην μπορεί να πετάξει υπερηχητικά χωρίς περιορισμούς. Ας δούμε όμως πώς και για ποιο λόγο προέκυψαν όλα αυτά τα προβλήματα 13 και πλέον χρόνια μετά την παρθενική πτήση του αρχικού F-35A και την παράδοση εκατοντάδων αεροσκαφών στις ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ.

Η φάση SDD (System Development & Demonstration) – Παράδειγμα προς αποφυγή;
Τι έχει συμβεί λοιπόν στα 13 περίπου χρόνια που έχουν μεσολαβήσει από την παρθενική πτήση του πρωτοτύπου ΑΑ-1 στις 15 Δεκεμβρίου του 2006; Από τον Δεκέμβριο του 2006 μέχρι και τον Μάρτιο του 2018 που ολοκληρώθηκε η φάση SDD (ανάπτυξης και επίδειξης δυνατοτήτων) συμπληρώθηκαν από τα αεροσκάφη και των τριών εκδόσεων του F-35 που κατασκευάστηκαν, 17.000 ώρες πτήσης σε 9.200 εξόδους δοκιμών.

Αναφερόμαστε μόνο στις δοκιμές… Τα 210 F-35 που κατασκευάστηκαν μέχρι το τέλος του 2017, έβαλαν περί τις 73.000 ώρες πτήσης συνολικά. Η φάση SDD ήταν προγραμματισμένη να ολοκληρωθεί το μακρινό 2012! Η αποκατάσταση σημαντικών προβλημάτων που προέκυψαν όμως, επέβαλε την υπέρβαση του χρόνου αυτού κατά πεντέμισι περίπου χρόνια, ενώ απαίτησε και πρόσθετο κόστος, 13 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Αυτό το λέει το GAO (US Government Accountability Office) στις εκθέσεις και τις αναφορές του… Σημαντική διαφοροποίηση του προγράμματος ανάπτυξης του F-35 ως διαδικασία, είναι το ότι ακολούθησε έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο εξέλιξης, σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη αντίστοιχη διαδικασία για άλλα μαχητικά αεροπλάνα στο παρελθόν.

Δηλαδή, πριν από το F-35 κατασκευάζονταν λίγα πρωτότυπα αεροσκάφη, που λειτουργούσαν ως πλατφόρμες όχι μόνο μελέτης και αξιολόγησης από πλευράς αεροδυναμικής, πτητικών χαρακτηριστικών και επιδόσεων, αλλά και επέμβασης για την επίλυση προβλημάτων οποιουδήποτε είδους και έκτασης και φυσικά δοκιμής του συνόλου των συστημάτων αποστολής και των προς πιστοποίηση φερόμενων όπλων.

Όλες οι τροποποιήσεις και βελτιώσεις εφαρμόζονται επάνω στα πρωτότυπα λοιπόν και όταν ολοκληρωθούν επιτυχώς, μαζί με τις διαδικασίες πιστοποίησης των όπλων, τότε και μόνον τότε, ξεκινά η διαδικασία παραγωγής. Στην περίπτωση του F-35, για πρώτη φορά στην ιστορία της Αεροπορίας, δοκιμές και παραγωγή εξελίχθηκαν παράλληλα στη φάση SDD! Αυτό έχει βέβαια νόημα από την οπτική γωνία της εξοικονόμησης χρόνου και χρημάτων.

Η πραγματικότητα και η λογική ήρθαν να δικαιώσουν τους υποστηρικτές (που δεν ήταν και λίγοι στο Πεντάγωνο…) του δοκιμασμένου και παραδοσιακού τρόπου. Γιατί αποδείχθηκε έμπρακτα ότι τελικά καταλήγει περισσότερο χρονοβόρο και κοστοβόρο το να ενσωματωθούν οι τροποποιήσεις και οι βελτιώσεις σε πολλά αεροπλάνα στη γραμμή παραγωγής -που «στήνεται» με συγκεκριμένες προδιαγραφές– από ότι σε ένα, ή δύο, ή τρία πρωτότυπα.

Ενδεικτικό των αλλαγών που έχει επιφέρει η μέχρι σήμερα εξέλιξη του F-35, είναι το ότι ενώ αρχικά στόχος ήταν η χρήση κοινών τμημάτων και για τις τρεις εκδόσεις παραγωγής σε ποσοστό κοντά στο 60%, σήμερα έχει καθοριστεί στο 40% περίπου για το F-35A, στο 30% για το κατακόρυφης απο/προσγείωσης F-35B και μόλις στο 28% για το F-35C των αεροπλανοφόρων…

Στη φάση SDD, επαναλαμβάνουμε, πλην των ΗΠΑ συμμετείχαν και οκτώ ακόμη χώρες. Πέντε ευρωπαϊκές (Αγγλία, Δανία, Νορβηγία, Ολλανδία και Ιταλία), μαζί με την Αυστραλία, τον Καναδά και την Τουρκία. Το Ισραήλ συμμετείχε ως παρατηρητής. Προκαταβολικά κατέβαλλαν το διόλου ευκαταφρόνητο ποσό των 4,56 δισεκατομμυρίων δολαρίων!

Δύο δις η Βρετανία, ένα η Ιταλία, 800 εκατομμύρια η Ολλανδία, από 150 εκατομμύρια η Αυστραλία και ο Καναδάς, από 125 η Δανία και η Νορβηγία, 175 εκατομμύρια δολάρια η Τουρκία και 35 ακόμη το Ισραήλ (δεν συμμετείχε στη φάση SDD). Εννοείται ότι όλες αυτές οι χώρες επωμίστηκαν αναλογικά το πρόσθετο κόστος της φάσης SDD.

Παρένθεση εδώ για να σημειώσουμε πόσο μεγάλη είναι η οικονομική ζημιά για την Τουρκία, πραγματική αιμορραγία, η οποία τελικά επέλεξε –με τη συμπεριφορά της και πάντα με βάση τα μέχρι στιγμής δεδομένα– να πετάξει στην κυριολεξία όσα χρήματα είχε επενδύσει στο πρόγραμμα F-35! Παρά τη συμμετοχή της αμυντικής της βιομηχανίας στο πρόγραμμα, που ασφαλώς συνιστά ένα είδος απόσβεσης – επιστροφής.

Οι εξελίξεις στη μετά SDD περίοδο
Σύμφωνα με δημοσιεύματα έγκυρων εξειδικευμένων διαδικτυακών πηγών, την περίοδο που ανακοινώθηκε η ολοκλήρωση της φάσης SDD, το αρχικά υπολογιζόμενο κόστος των 3,9 δισ. δολαρίων για την ολοκλήρωση της ανάπτυξης των F-35 (και των τριών εκδόσεων) διαμόρφωσης Block 4, της παρτίδας παραγωγής δηλαδή που θα ανταποκρίνεται πλήρως στα απαιτούμενα του προγράμματος από επιχειρησιακής πλευράς (FOC), θα ανέλθει σε 10,8 δισ. δολάρια, καλύπτοντας μέχρι και το οικονομικό έτος 2024.

Η ανάπτυξη του Block 4 που πλέον έχει μετονομαστεί σε C2D2 (Continuous Capability Development and Delivery), σύμφωνα με τον επικεφαλής του προγράμματος F-35, ναύαρχο Mathias Winter, υπολογίζεται ότι θα ανέλθει από πλευράς κόστους σε 10,8 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το 2024. ΜΟΝΟ για αυτό όμως. Την ανάπτυξη.

Γιατί άλλα πέντε (5) περίπου δισεκατομμύρια δολάρια υπολογίζεται ότι θα κοστίσει η ενσωμάτωση των τροποποιήσεων και του λογισμικού στα 998 F-35 Block 3F που θα έχουν παραδοθεί μέχρι το 2024! Το πρόσθετο κόστος επομένως για τη μετάβαση από το Block 3F, σε Block 4 με πλήρεις επιχειρησιακές ικανότητες (FOC-Full Operational Capability), θα είναι περί τα 16 δις δολάρια. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας αποκαθίστανται συνολικά τα προβλήματα που έχουν ταλαιπωρήσει το F-35 και στις τρεις εκδόσεις του…