Οικολογία: Θα οδηγήσει μια ακόμα υπερβολή ξανά στο αντίθετο αποτέλεσμα;

Μεγάλη συζήτηση γίνεται τελευταία για την έννοια της ενεργειακής αποδοτικότητας (Energy Efficiency). H ενεργειακή αποδοτικότητα έχει σχετιστεί με την προσπάθεια μείωσης εκπομπών επικίνδυνων ρύπων για το περιβάλλον και την εξοικονόμηση σημαντικών εξόδων σε όλους τους κλάδους της οικονομίας. Ωστόσο οι πολιτικές που εφαρμόζονται φαίνεται πως δεν λαμβάνουν υπόψιν τους την οικονομική θεωρία του Jevons.

Γράφει ο Δρ. ΣΩΤΗΡΗΣ ΚΑΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΠΗΓΗ: SLpress

Ο William Stanley Jevons (1835-1882) ήταν Βρετανός οικονομολόγος και παραμένει γνωστός ακόμη και σήμερα για το παράδοξο που περιέγραψε στην κατανάλωση κάρβουνου στο Ηνωμένο Βασίλειο του 1866: «Είναι μια απόλυτη σύγχυση ιδεών να θεωρούμε ότι η οικονομική χρήση των καυσίμων είναι ισοδύναμη της μειωμένης κατανάλωσης.

Το ακριβώς αντίθετο ισχύει». (It is wholly a confusion of ideas to suppose that the economical use of fuel is equivalent to a diminished consumption. The very contrary is the truth). Η φράση αυτή έμεινε στην ιστορία των οικονομικών ως το Παράδοξο του Jevons (Jevons paradox).

Το Παράδοξο του Jevons σχετίζεται με την τεχνολογική πρόοδο η οποία αυξάνει την απόδοση των παρεχόμενων πόρων (resources) ανά μονάδα χρησιμοποιούμενου πόρου οδηγώντας (θεωρητικά) στη μείωση χρήσης του συγκεκριμένου πόρου. Αυτό θα ήταν το λογικό συμπέρασμα στο οποίο θα οδηγείτο ο καθένας.

Όμως παραδόξως ισχύει το αντίθετο: ο ρυθμός κατανάλωσης του συγκεκριμένου πόρου αυξάνεται επειδή αυξάνεται η ζήτηση του πόρου. Ως εκ τούτου, στο τέλος, παρατηρείται το φαινόμενο της «αναπήδησης» (rebound effect) το οποίο δρα εντελώς αντίθετα στον αρχικό στόχο (πχ. μείωσης των εκπομπών ρύπων).

Όταν το φαινόμενο αναπήδησης ξεπερνά το 100% (δηλαδή διπλασιασμός της χρήσης ενός πόρου αντί για μείωσή του) τότε λειτουργεί ως μπούμερανγκ (backfire effect).

Ας πάρουμε για παράδειγμα την ενεργειακή βελτίωση των αυτοκινήτων και των διάφορων ηλεκτρικών συσκευών (ψυγεία, λαμπτήρες κλπ.). Οι καταναλωτές, γνωρίζοντας ότι η απόδοση των συσκευών που χρησιμοποιούν έχει βελτιωθεί ενεργειακά, τείνουν να τις χρησιμοποιύν περισσότερο.

Για παράδειγμα, θα οδηγήσουν περισσότερα χιλιόμετρα με το ενεργειακά αποδοτικό αυτοκίνητό τους, θα αφήνουν τα φώτα ανοικτά στο σπίτι διαρκώς και χωρίς λόγο κλπ. Το παράδοξο του Jevons βρίσκει εφαρμογή και στη χρήση των σπάνιων γαιών, οι οποίες χρησιμοποιούνται στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και στις ανεμογεννήτριες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΣΤΗΝ ΠΟΛΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΣΥΝΕΧΕΙΑ… Ποιος είναι ο πιθανός κίνδυνος μεσομακροπρόθεσμα όσο αφορά τη συμπεριφορά των Ευρωπαίων φορολογούμενων; Να ισχύσει το παράδοξο του Jevons στην αντίληψη των πολιτών όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος.