Κίνα: Να περιμένουμε μια… “περιβαλλοντική Τιεν Αν Μεν”;

Πρόσφατα η Κίνα ανέστειλε τις άδειες περισσότερων από χιλίων (1000) ορυχείων εξόρυξης σιδήρου [1]. Το γεγονός αυτό σχετίζεται με τις προσπάθειες του κινεζικού κράτους να μειώσει τα υψηλά επίπεδα μόλυνσης του περιβάλλοντος. Αρχικά, ένα τέτοιο γεγονός ίσως φαίνεται εντελώς άσχετο με τα γεωπολιτικά-αμυντικά θέματα. Ας δούμε ορισμένες αθέατες πτυχές.

Σωτήρης Ν. Καμενόπουλος
Διδάκτωρ Πολυτεχνείου Κρήτης
Σχολή Μηχανικών Ορυκτών Πόρων

1. Το 1978 στην Κίνα υπήρχαν μόλις 18 υποψήφιοι διδάκτορες στα Κινεζικά πανεπιστήμια! Έκτοτε, ο αριθμός των εγγεγραμμένων φοιτητών σε προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών για εκπόνηση διδακτορικής διατριβής σε Κινεζικά πανεπιστήμια αυξανόταν με ετήσιο ρυθμό περίπου 24%. Το 2011 αναμενόταν να εκπονηθούν περίπου 125 χιλιάδες διδακτορικά.

Μία σύγκριση μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας φαίνεται στο παρακάτω γράφημα [2]. Σε αυτόν τον αριθμό θα πρέπει να προστεθούν και αρκετοί (χιλιάδες ίσως) Κινέζοι φοιτητές οι οποίοι σπουδάζουν στο εξωτερικό. Στην Κίνα βέβαια, υπάρχουν φωνές που μιλούν για διαφθορά στα κινεζικά πανεπιστήμια και περίεργη ευκολία στην απόκτηση τίτλου διδάκτορα, [3].

Οι Κινέζοι πολίτες λοιπόν έχουν μορφωθεί, έχουν ταξιδεύσει στο εξωτερικό και συγκρίνουν τις καταστάσεις: η μόρφωση σημαίνει γνώση, και η γνώση σημαίνει ελευθερία. Η απίστευτη μόλυνση περιβάλλοντος στην Κίνα μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας.

Εύλογα μπορεί να αναρωτηθεί κανείς για πόσο καιρό ακόμη θα ανέχονται οι Κινέζοι πολίτες την επιβάρυνση του περιβάλλοντος σε βάρος των παιδιών τους (μη ξεχνάμε: γονείς είναι και αυτοί) απλά και μόνο για να πλουτίζουν κάποιοι άλλοι Κινέζοι της νομενκλατούρας του ΚΚΚ και κάποιοι Δυτικοί καπιταλιστές σε βάρος τους;

Στην Κίνα, ως γνωστό, οι εξορύξεις δεν πραγματοποιούνται με όρους βιώσιμης ανάπτυξης: Δεν εφαρμόζονται κοινά αποδεκτοί κανόνες προστασίας του περιβάλλοντος ούτε λαμβάνονται μέτρα προστασίας για τους εργαζόμενους. Αυτά τα δύο στοιχεία είναι κύριοι παράγοντες που συντελούν στην ανταγωνιστικότητα της Κίνας.

Ωστόσο, οι Κινέζοι πολίτες ίσως απαιτήσουν (μέσω κάποιας “περιβαλλοντικής Τιανανμέν”;) να σταματήσει η διαρκής μόλυνση του περιβάλλοντος ως μέσο πλουτισμού της κινεζικής νομενκλατούρας του ΚΚΚ και κάποιων μη-κινεζικών δυτικών εταιρειών οι οποίες πραγματοποιούν τζίρους δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Επίσης, οι Κινέζοι πολίτες έχουν ίσως ακούσει για τον πλουτισμό της νομενκλατούρας του ΚΚΚ, σε βάρος πάντα του φυσικού περιβάλλοντος, [5]. Αναρωτιέται ίσως κανείς μήπως οι μόνοι που δεν θα επιθυμούσαν σήμερα μία “περιβαλλοντική Τιανανμέν”, οι μόνοι οι οποίοι δεν θα ήθελαν πραγματικά να ταραχθεί το σημερινό ολοκληρωτικό καθεστώς της Κίνας, επειδή τους βολεύει, μήπως θα ήταν (πέραν της διεφθαρμένης νομενκλατούρας-ελίτ του ΚΚΚ) “κάποιοι” Δυτικοί καπιταλιστές;

Οι οποίοι καπιταλιστές πλουτίζουν σε βάρος της επιβάρυνσης του περιβάλλοντος και της υγείας των Κινέζων πολιτών ; Ακόμη και στην Ελλάδα… Κι ας αυτοπροσδιορίζονται αυτοί ως αριστεροί: τον κινεζικό λαό αυτοί οι ψευτοαριστεροί Έλληνες δεν τον σκέφτονται όμως…

2. Οι σπάνιες γαίες εξορύσσονται ως υποπροϊόν (byproduct) από τα ορυχεία σιδήρου. Αυτό είναι γνωστό. Τα ορυχεία εξόρυξης σπάνιων γαιών στο Baotou ουσιαστικά είναι ορυχεία σιδήρου… Ο περιορισμός στις άδειες εξόρυξης σιδηρομεταλλευμάτων στην Κίνα θα επιφέρει ίσως παρενέργειες στην εξόρυξη σπάνιων γαιών. Αυτό με τη σειρά του θα επιφέρει περιορισμό στην παγκόσμια προσφορά σπάνιων γαιών το οποίο με τη σειρά του θα οδηγήσει πιθανώς στην αύξηση τιμών των σπάνιων γαιών, σε εμπορικές αναταράξεις και σε πιθανές γεωπολιτικές τριβές καθώς οι τελικοί χρήστες των σπάνιων γαιών (βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας) θα αναζητούν πρώτες ύλες. Ήδη οι τιμές των σπάνιων γαιών έχουν αρχίσει να αυξάνουν από το καλοκαίρι του 2017, [4].

Το ερώτημα είναι:

>Τι πραγματικά συμβαίνει στην Κίνα και ξαφνικά έπρεπε να βγει μία τέτοια δραστική απόφαση για περιορισμό στις εξορύξεις σιδήρου (άρα και σπάνιων γαιών);

>Φοβήθηκε το ΚΚΚ κάποιες αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας; Αν ναι, τί είδους αντιδράσεις;

>Μήπως το ΚΚΚ αναγκάζεται να σταματήσει / επιβραδύνει την ανάπτυξη της Κίνας γιατί αυτή οδηγεί μαθηματικά σε απώλεια της εξουσίας; Ένας από τους βασικότερους παράγοντες πιθανής μελλοντικής κατάρρευσης του ΚΚΚ είναι η μόλυνση του περιβάλλοντος.

>Μην ξεχνάμε, έχουμε μπει για τα καλά σε ένα νέο κόσμο. Ένα κόσμο όπου «τα σύνορα είναι σαν τα τουβλάκια Lego». Το παράδειγμα της Καταλονίας το δείχνει.

Και μία συμβουλή: Κάποιοι εδώ στην Ελλάδα ονειρεύονται τον Δρόμο του Μεταξιού. Εάν οι παραπάνω εκτιμήσεις ευσταθούν (ας επαναληφθεί η λέξη «εάν»), τότε ίσως θα χρειαστεί να ψάξουν για νέα όνειρα… για το καλό της Ελλάδας.

———————————————————-

[1] http://www.mining.com/china-revoke-1000-iron-ore-mining-licences-amid-pollution-crackdown/?utm_source=BD+Newsletter&utm_campaign=97430bf078-EMAIL_CAMPAIGN_2017_10_02&utm_medium=email&utm_term=0_7295c7d3aa-97430bf078-83647641

[2] https://inomics.com/chinese-phds-vs-us-phds

[3] http://www.atimes.com/atimes/China/KK25Ad01.html

[4] https://asia.nikkei.com/Markets/Commodities/Rare-earth-prices-surge-on-higher-demand-supply-constraints

[5] https://www.icij.org/offshore/leaked-records-reveal-offshore-holdings-chinas-elite