Μεγάλη στροφή… Θα δούμε τα κεφάλια Μακρόν-Μέρκελ στο μελλοντικό 10ευρώ;

Το σχέδιο κατά της κρίσης που η Καγκελάριος αποφάσισε με τον Εμμανουέλ Μακρόν σπάει ένα γερμανικό ταμπού, αυτό του κοινού ευρωπαικού χρέους. Κάθε κρίση είναι αφορμή για ένα μεγάλο βήμα μπροστά. Ο κανόνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης επαληθεύτηκε για άλλη μια φορά. Η Γερμανία με την πανδημία του Covid-19 συνειδητοποίησε πόσο εύθραυστο είναι το ευρωπαϊκό οικοδόμημα και τη Δευτέρα 18 Μαΐου έκανε μια στροφή 180 μοιρών στο βασικό ζήτημα του ευρωπαϊκού χρέους.

Του Luc de Barochez
ΠΗΓΗ: Le Point (19/5/20)
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: FACEBOOK

Κατάρρευση των οικονομιών, κλείσιμο των συνόρων, εθνικοί εγωισμοί. Οι απειλές στη συνοχή της ΕΕ θεωρήθηκαν αρκετά σοβαρές από την γερμανική κυβέρνηση για να την οδηγήσουν να βάλει τις πεποιθήσεις σχετικά με την “νοσηρότητα” ενός κοινού ευρωπαικού χρέους στην άκρη.

Το αποτέλεσμα, εάν τελικά η πρόταση που διατυπώθηκε από κοινού από τον Εμμανουέλ Μακρόν και την Άνγκελα Μέρκελ εγκριθεί από τους 27, θα είναι επαναστατικό. Ποτέ άλλοτε τα κράτη μέλη της ΕΕ δεν έχουν δανειστεί κοινά χρήματα για να τα επιστρέψουν με τη μορφή χορηγήσεων – πρακτικά μεταφορές πόρων από τον Βορρά στο Νότο – σε ορισμένα από αυτά, χωρίς αύξηση των εθνικών κρατικών χρεών.

Σε σημείο που ορισμένοι Γερμανοί σχολιαστές, όπως ο οικονομολόγος Henrik Enderlein ή ο πρώην γενικός γραμματέας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Martin Selmayr, μίλησαν για μια «στιγμή Χάμιλτον» που θα βιώσει η ΕΕ, αναφερόμενοι στην απόφαση που είχε πάρει η αμερικανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση, στα τέλη του 18ου αιώνα, για να δανειστεί και να εξοφλήσει τα χρέη της Ομοσπονδίας που προέκυψε μετά τον πόλεμο της Ανεξαρτησίας κατά της Μεγάλης Βρετανίας.

Το δάνειο που πήρε τότε ο Υπουργός Οικονομικών, Αλέξανδρος Χάμιλτον, του οποίου το πορτρέτο εξακολουθεί σήμερα να κοσμεί τα χαρτονομίσματα των 10 δολαρίων θεωρείται η ουσιαστική ιδρυτική πράξη της αμερικανικής ομοσπονδίας.

Δραματικοί τόνοι

Δεν γνωρίζουμε ακόμα, εάν το σχέδιο κατά της κρίσης που εκπονήθηκε από τη Merkel και τον Macron θα οδηγήσει στις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης και μια μέρα θα δουν τα κεφάλια τους στα χαρτονομίσματα των 10 ευρώ. Γνωρίζουμε, ωστόσο, ότι το δάνειο των 500 δισεκατομμυρίων ευρώ που προτάθηκε με αυτόν τον τρόπο απαιτούσε πολύ θάρρος από την καγκελάριο.

Αποδεχόμενη ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα χρεωθεί εξ ονόματος των 27 κρατών-μελών έσπασε ένα απόλυτο ταμπού για το Βερολίνο, αυτό που θέλει κάθε κράτος-μέλος να είναι πλήρως υπεύθυνο για τα δημόσια οικονομικά του και και την Ευρωπαϊκή Ένωση να μην μετατραπεί σε “Ένωση μεταφοράς πόρων”.

Η Άγκελα Μέρκελ συνειδητοποίησε ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Υιοθέτησε έναν ασυνήθιστα δραματικό τόνο τη Δευτέρα για να μιλήσει για τη «σοβαρότερη κρίση που αντιμετώπισε η ΕΕ στην ιστορία της».

Η έξοδος του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, η πρόοδος του Ευρωσκεπτικισμού στην Γηραιά Ήπειρο, η απομάκρυνση των αμερικάνων, που ακολούθησε την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ και, τέλος, η ύφεση που προκάλεσε ο Covid-19, έδειξε στους Γερμανούς ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, η πηγή της μακράς ευημερίας τους, κινδυνεύει. Διακυβεύεται η συνοχή της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς, όπου οι γερμανικές εταιρείες πωλούν το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών τους.

Κύρος

Η Άγκελα Μέρκελ έπρεπε επίσης να ανταποκριθεί στην αναστάτωση που προκάλεσε η απόφαση του Γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου που, στις 5 Μαΐου, αμφισβήτησε με άνευ προηγουμένου τρόπο τη νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Εάν μπουν όρια στην ΕΚΤ για το πρόγραμμα της κατά της κρίσης, καθίσταται επείγον τα κράτη μέλη να προστρέξουν στο πλευρό των μεσογειακών κρατών των οποίων τα οικονομικά περιθώρια έχουν σχεδόν μηδενιστεί από την κρίση του κορονοϊού.

Για το Βερολίνο ήταν επίσης και ζήτημα κύρους. Την 1η Ιουλίου, η Γερμανία πρόκειται να αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Άγκελα Μέρκελ δεν μπορεί να φτάσει σε αυτό το ορόσημο χωρίς πρωτοβουλίες που θα άφηναν πίσω εκείνη των εννέα αρχηγών κρατών, που υπέγραψαν τον Μάρτιο μια κοινή επιστολή απαιτώντας Ευρωπαϊκή οικονομική αλληλεγγύη μέσω αμοιβαιοποίησης του χρέους.

Τέλος, τα εσωτερικά πολιτικά κίνητρα είναι ορατά στη στροφή της Άνγκελα Μέρκελ. Η καγκελάριος, η οποία είναι στην εξουσία για σχεδόν 15 χρόνια, βιώνει μια εξαιρετική περίοδο χάριτος με την ήρεμη και αποτελεσματική αντίδρασή της στην πανδημία, που είχε εξαιρετικά θετική απήχηση στους Γερμανούς.

Περίπου 80% σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις την εμπιστεύονται. Η ευκαιρία ήταν καλή για να εμπεδώσει τον σταθερό φιλοευρωπαϊκό προσανατολισμό του CDU/CSU και να εμποδίσει τον δρόμο προς την Καγκελαρία ενός από τους εσωκομματικούς της αντιπάλους, του ευρωσκεπτικιστή συντηρητικό Friedrich Merz, μεταξύ των κύριων διεκδικητών του χρίσματος διαδοχής.

Επιχείρηση γοητείας

Πρέπει να πεισθούν και τα άλλα κράτη μέλη για τη σημασία του γαλλο-γερμανικού σχεδίου. Το στοίχημα δεν είναι εύκολο. Η Αυστρία ανακοίνωσε τις επιφυλάξεις της την Δευτέρα. Άλλες χώρες είναι εχθρικές για οποιοδήποτε κοινό χρέος, όπως οι Κάτω Χώρες, η Σουηδία ή η Δανία. Ωστόσο, απαιτείται ομοφωνία και τα κοινοβούλια των 27 κρατών- μελών θα πρέπει να εγκρίνουν το σχέδιο, ακόμη και αν δεν απαιτείται τροποποίηση των συνθηκών.

Τα χρήματα που θα αντληθούν από τις χρηματοπιστωτικές αγορές πρέπει να χρησιμοποιηθούν για μελλοντικές επενδύσεις στην ψηφιοποίηση, την τεχνητή νοημοσύνη, την προστασία του κλίματος, τις υποδομές και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής «οικονομικής κυριαρχίας»…

Θα είναι χορηγήσεις, οι οποίες δεν θα χρειαστεί να επιστραφούν από τις επιχειρήσεις ή τις τοπικές αρχές που θα τις λάβουν. Από την πλευρά τους, τα κράτη-μέλη θα πρέπει να επιστρέψουν τα ποσά στην Επιτροπή, αλλά όχι πριν πολλά χρόνια. Μέχρι τότε, η Άγκελα Μέρκελ και ο Εμμανουήλ Μακρόν μπορεί να έχουν αφήσει ανεξίτηλο το σημάδι τους στην ευρωπαϊκή Ιστορία.