Ελλάδα, Τουρκία, ΑΟΖ και το “σύμπλεγμα Καστελορίζου”: ΜΗΝ προδικάζουμε…

Μεγάλη συζήτηση διεξάγεται για το εάν το Καστελλόριζο διαθέτει πλήρη επήρεια σε θαλάσσιες ζώνες. Χρειάζεται εδώ να κάνουμε μια ιστορική αναδρομή στην UNCLOS (Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας) για να κατανοήσουμε τι ακριβώς σημαίνουν οι όροι μέση γραμμή και ευθυδικία.

Του ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΑΡΥΩΤΗ
ΠΗΓΗ: SLpress

Οι χώρες που έλαβαν μέρος στην Διάσκεψη προσπάθησαν να διατυπώσουν κάποια φόρμουλα για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών των παράκτιων κρατών. Δυστυχώς, δεν τα κατάφεραν και τα άρθρα της Σύμβασης απλώς απέφυγαν να λάβουν μια ξεκάθαρη θέση ανάμεσα στις δυο αντιμαχόμενες τάσεις, αυτής υπέρ της μέσης γραμμής, ή ίσης απόστασης (equidistance) και της άλλης υπέρ της ευθυδικίας (equity). Έτσι, διαπιστώνουμε ότι πολλές διαφορές έχουν επιλυθεί με την αρχή της ίσης απόστασης, αλλά και άλλες με την αρχή της ευθυδικίας.

Σε πολλές περιπτώσεις ορισμένα κράτη δέχονται και τις δύο αρχές ανάλογα με τα συμφέροντα που έχουν σε διαφορετικές θαλάσσιες ζώνες. Για παράδειγμα, οι ΗΠΑ υιοθετούν την αρχή της ευθυδικίας στην διαφορά τους με τον Καναδά στον κόλπο του Μέιν (Maine).

Αντιθέτως, προκρίνουν την αρχή της μέσης γραμμής στην συμφωνία τους με το Μεξικό. Η αντιδικία μεταξύ των κρατών που προτιμούν την ευθυδικία (equity) έναντι αυτών που ευνοούν τη μέση γραμμή (median line) παρεμπόδιζε σοβαρά τις διαπραγματεύσεις για την ολοκλήρωση της UNCLOS III επί μεγάλο χρονικό διάστημα.

Κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης, υποβλήθηκαν πολλά σχέδια προτάσεων από δύο ομάδες κρατών. Οι θιασώτες της μέσης γραμμής (Δανία, Νορβηγία, Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδάς, Ελλάδα, Ιταλία, Ιαπωνία και Κύπρος) την υποστήριζαν ως πρότυπο οριοθέτησης βάσει του άρθρου 6 της Σύμβασης του 1958 για την ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα και θεώρησαν ότι η μέθοδος της ευθυδικίας ήταν ασαφής και υποκειμενική.

Οι υποστηρικτές της ευθυδικίας (Γαλλία, Τουρκία, Ιρλανδία, Κένυα, Λιβερία, Λιβύη, Πολωνία και Ρουμανία) αντιτάχθηκαν στην μέση γραμμή ως πρότυπο οριοθέτησης και απέρριψαν την ανύψωση του εν λόγω προτύπου σε βασική αρχή. Μετά από μακρές και δύσκολες διαπραγματεύσεις, επιτεύχθηκε ένας συμβιβασμός στην δέκατη σύνοδο της UNCLOS III, που πραγματοποιήθηκε στη Νέα Υόρκη από τις 9 Μαρτίου έως τις 10 Απριλίου 1981.

Ο συμβιβασμός του άρθρου 74
Οι δύο συμπρόεδροι (η Ιρλανδία για την ομάδα υπέρ της ευθυδικίας και η Ισπανία για την ομάδα υπέρ της μέσης γραμμής) ενημέρωναν ξεχωριστά τον Πρόεδρο της UNCLOS III Tommy Koh για την πορεία των ατελέσφορων διαπραγματεύσεων, έως ότου ο τελευταίος πέτυχε ένα συμβιβασμό, που ενσωματώθηκε στο κείμενο της Διάσκεψης… ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΔΙΑΦΩΤΟΣΤΙΚΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΡΗ ΠΗΓΗ