Έκτακτο! Τσιμπήστε: Ισχυρός καύσωνας και στη συνέχεια… χιονοθύελλες

Πολύπαθη επιστήμη! Και με μια διάθεση λυρισμού: Αποφάσισαν να κυκλοφορείς ελεύθερη, όπως ακριβώς τα σύννεφα και ο αέρας. Αποφάσισαν να μπορεί ο καθένας να σε δει, να σε διαβάσει και να σε γνωρίσει. Ήταν σωστή αυτή η απόφαση; Έχει αυτός ο “καθένας” αγνές προθέσεις; Ξεκινάω από γενικές παρατηρήσεις για να καταλήξω… στην πραγματική πρόγνωση του καιρού που θα μας βρει προσεχώς…

Γράφει ο Νίκος Γκίκας (Γεωγράφος)
Προγνώσεις καιρού: http://umeteo.com

Η ελεύθερη διάδοση της πληροφορίας, συνεπάγεται αυτόματα και διάχυση της γνώσης προς όλους τους ανθρώπους; Ή μήπως τελικά, συμβάλλει στην παραπληροφόρηση γιατί τα υποκείμενα δεν διέπονται από το ίδιο αξιακό σύστημα και δεν ενδιαφέρονται μόνο για τη γνώση, την αλήθεια και τη διάδοσή της;

Μήπως με πρόσχημα τα παραπάνω, ενδιαφέρονται κυρίως για το προσωπικό τους όφελος και θα κάνουν τα πάντα προκειμένου να το αποκτήσουν ακόμη και διαστρεβλώνοντας την αλήθεια; Επιφυλάσσομαι να αναπτύξω σε κάποιο άλλο άρθρο τις παραπάνω σκέψεις. Πολλοί όμως ρωτούν: Μα πώς γίνεται η πρόγνωση του καιρού; Η πρόγνωση του καιρού δεν γίνεται σαλιώνοντας το δάχτυλο και υψώνοντάς το στον αέρα.

Εδώ και πολλές δεκαετίες έχουν αναπτυχθεί μαθηματικά μοντέλα, προσομοίωσης της ατμόσφαιρας, τα οποία διαρκώς εξελίσσονται. Τα μοντέλα αυτά, δίνουν τα αποτελέσματά της προσομοίωσής τους, ελεύθερα στο διαδίκτυο.

Οποιοσδήποτε μπορεί να τα κατεβάσει σε κωδικοποιημένη μορφή ή να δει τους χάρτες καιρού. Πολλοί εξ αυτών είναι τόσο απλά δοσμένοι που μπορεί με μια ελάχιστη καθοδήγηση, κι ένα παιδάκι του δημοτικού να τους διαβάσει.

Όσον αφορά την κωδικοποιημένη τους μορφή, μέσω αυτής, είναι δυνατόν να αναπτυχθούν πολλές και διάφορες εφαρμογές πρόγνωσης καιρού κι έτσι, ένας ολόκληρος οικονομικός κλάδος παγκοσμίως αναπτύσσεται συσχετιζόμενος με πάρα πολλές δραστηριότητες.

Αυτός είναι και ο λόγος που τα δεδομένα αυτά δίδονται ελεύθερα. Εκτιμάται πως εάν η πρόσβαση σε αυτά ήταν επί πληρωμή, το οικονομικό όφελος (μέσω της γενικότερης οικονομικής συναλλαγής και δραστηριότητας αλλά μέσω των φόρων), θα ήταν πολύ μικρότερο.

Εκτός των παραπάνω πάντως, ακόμη και οι περισσότερες επιστημονικές δημοσιεύσεις αλλά και οι βασικές γνώσεις φυσικής και μετεωρολογίας που απαιτούνται για να διαβάσει και να ερμηνεύσει κανείς έναν χάρτη καιρού, είναι επίσης ελεύθερα διαθέσιμες (όπως συμβαίνει και με τις περισσότερες επιστήμες άλλωστε).

Έτσι λοιπόν, ναι, θεωρητικά, ο οποιοσδήποτε μπορεί να προβλέψει τον καιρό και τις περισσότερες φορές μάλιστα, με επιτυχία. Εκτός όμως της γνώσης, χρειάζεται και η επαφή με το αντικείμενο. Όσοι ασχολούμαστε στενά με αυτό, έχουμε με λύπη μας διαπιστώσει το γεγονός ότι οι επίσημες προγνώσεις καιρού, στερούνται πολλές φορές του τελευταίου χαρακτηριστικού.

Είναι -με άλλα λόγια- εμφανές, το γεγονός ότι ο συντάκτης του κειμένου, κοιτάει απλώς ένα μοντέλο προσομοίωσης (το οποίο εξ ορισμού θα έχει αποκλίσεις σε σχέση με την πραγματικότητα) και δεν μπαίνει στον κόπο να δει τί γίνεται έξω από το παράθυρό του, πόσο μάλλον να ξοδέψει χρόνο παρατήρησης.

Γιατί τα γράφω όλα αυτά και τί σχέση μπορεί να έχουν με τον τίτλο του άρθρου; Απλούστατα διότι τις προηγούμενες ημέρες είδαμε τα προγνωστικά μοντέλα να δίνουν διάφορα σενάρια για τον καιρό των επόμενων ημερών. Τα σενάρια αυτά, περιελάμβαναν από καύσωνα για την εποχή (ναι θα μπορούσε να φτάσει και τους 37 βαθμούς η θερμοκρασία στην Κρήτη) μέχρι και χιονοθύελλες (στον Παρνασσό).

Πόσο εύκολο είναι λοιπόν να παραπληροφορηθεί το κοινό, εάν κάποιος ή κάποιοι στηριζόμενοι σε ένα από αυτά, αποφάσιζαν να “πουλήσουν” την είδηση; Εκτός από το γεγονός ότι το κοινό ζημιώνεται (διότι κατά πάσα πιθανότητα ούτε καύσωνα θα έχουμε, ούτε..χιονοθύελλες), ζημιώνεται και η ίδια η επιστήμη.

Στα μάτια των περισσοτέρων δυστυχώς, οι μετεωρολόγοι είναι κάτι σαν τους… αστρολόγους. Σε μια εποχή μάλιστα, που τα καιρικά φαινόμενα μπορεί να γίνουν όλο και πιο βίαια ή καταστροφικά και οι καιρικές συνθήκες μπορεί να παίξουν πάρα πολύ σημαντικό ρόλο ακόμη και για την ίδια μας τη ζωή, το δελτίο καιρού στην τηλεόραση αποτελεί μια στιγμή βαρεμάρας ή χαλάρωσης, αναλόγως του ποιός ή ποιά κάνει την παρουσίαση και οι πληροφορίες μια ευκαιρία για περισσότερα κλικ και εύκολο θέαμα.

Δεν σας κρύβω ότι, το άρθρο μου ζητήθηκε για να περιγράψω τον καιρό των επόμενων ημερών. Όπως αντιλαμβάνεστε, στο θέμα μου δεν έχω μπει ακόμη. Ήταν εξάλλου (και ακόμη είναι) αρκετά δύσκολο να δοθεί μια αναλυτική περιγραφή κι έτσι προτίμησα το παραπάνω κείμενο.

Μπαίνουμε σιγά σιγά στην χειμερινή περίοδο, και θεωρώ πως κάπου, με κάποιον τρόπο πρέπει να γραφτούν. Και μιας που είχα για “χειμερινή περίοδο”, μεταξύ μας τώρα, εάν μπορέσετε, κάνετε μια εκδρομή στη θάλασσα το Σαββατοκύριακο. Ίσως είναι η τελευταία ευκαιρία για μπάνια, όπως και η Δευτέρα.

Από την Τρίτη, ένα εκτεταμένο ψυχρό μέτωπο θα διασχίσει ένα μεγάλο τμήμα της Ευρώπης, καταλήγοντας στα Βαλκάνια και στην περιοχή μας. Οι βοριάδες ενισχύονται και η θερμοκρασία πέφτει κατακόρυφα μέσα στην ημέρα ωστόσο, καθώς οι αέριες μάζες που θα έρθουν θα είναι αρκετά ξηρές και ευσταθείς, δεν θα έχουμε ιδιαίτερα φαινόμενα.

Η Τετάρτη, θα είναι μια ψυχρή, σχεδόν χειμωνιάτικη ημέρα με πολύ ενισχυμένους ανέμους και τη θερμοκρασία να μην ξεπερνάει τους 20-22 στα νοτιότερα και τους 16-18 βαθμούς στα βορειότερα. Κάποιες βροχές αναμένονται σε ανατολικά και νοτιοδυτικά ηπειρωτικά και νότιο Αιγαίο (εδώ πιθανές καταιγίδες).

Χωρίς ακόμη να είναι σαφές το πώς θα εξελιχθεί ο καιρός στη συνέχεια, θα πρέπει να αναφερθεί πως οριστική βελτίωση δεν αναμένεται τουλάχιστον έως και την Κυριακή 30/9. Ταυτόχρονα υπάρχει ένα σενάριο (το οποίο κατά τη γνώμη μου κερδίζει διαρκώς έδαφος), κατά το οποίο την Πέμπτη και την Παρασκευή οι βροχές θα ενταθούν σε νότιο Αιγαίο και νοτιότερα ηπειρωτικά τμήματα, με εκδήλωση καταιγίδων.

Εικόνα 1: Σύστημα καταιγίδων στην Τυρηννική θάλασσα χθες, Πέμπτη 20/9/18. Από τα προγνωστικά μοντέλα, είχε δοθεί η πιθανότητα εξέλιξής του σε “medicane”, δηλαδή “μεσογειακός τυφώνας”. Πρόκειται για περίπτωση κυκλώνα, τροπικών χαρακτηριστικών εντός της Μεσογείου.

Αυτά τα συστήματα, μοιάζουν στη δομή τους με τους τυφώνες των υποτροπικών περιοχών, εμφανίζοντας και “μάτι” στο κέντρο τους και μπορούν δυνητικά να προκαλέσουν τα ανάλογα προβλήματα (σε μικρότερη έκταση), στις περιοχές που μπορεί να προσεγγίσουν.

Τελικά, το σύστημα δεν εξελίχθηκε σε κάτι τέτοιο, ωστόσο το μάτι εμφανίστηκε στο κέντρο του. Αξίζει να αναφερθεί πως, ένα από τα προγνωστικά σενάρια του αμερικάνικου μοντέλου (GFS), έδωσε κάτι ανάλογο στο νότιο Ιόνιο για το Σαββατοκύριακο 29-30/9. Αυτό που κρατάμε είναι το γεγονός ότι τα χαρακτηριστικά της ατμόσφαιρας σε συνδυασμό με τις θερμές θάλασσες αυτήν την περίοδο, δύναται να δώσουν τέτοια φαινόμενα.

Εικόνα 2: Προγνώσεις πολλαπλού δείγματος της θερμοκρασίας στο επίπεδο των 850hpa (περίπου 1450μ. ύψος) για την περιοχή της Αθήνας. Παρατηρούμε την απότομη πτώση της θερμοκρασίας (κατά μέσο όρο έως και 15 βαθμούς μέσα σε 24 ώρες) στα προγνωστικά σενάρια, από την Τρίτη και μετά.

Η απόκλιση των σεναρίων φανερώνει και τη δυνατότητα ακριβούς πρόγνωσης, η οποία βλέπουμε ότι μειώνεται δραματικά μετά την Τετάρτη 26 του μηνός.