Αμερικανικός κινητήρας για το τουρκικό μαχητικό, όχι όμως από το “πάνω ράφι”

Σαφώς καλύτερες από ό,τι φαίνεται είναι οι σχέσεις Τουρκίας ΗΠΑ παρά τις σαφείς προειδοποιήσεις του προέδρου Τραμπ για την προσέγγιση της Άγκυρας με την Μόσχα στον στρατιωτικό τομέα, αφού το τουρκικό Υφυπουργείο Αμυντικής Βιομηχανίας έπλεξε -χωρίς να αντιμετωπίσει μπλοκάρισμα- τον αμερικανικό κινητήρα turbofan F110-GE-129 ή εναλλακτικά τον F110-GE-132, ώς ενδιάμεση λύση για το υπο ανάπτυξη νέο μαχητικό TF-X.

Πιο αναλυτικά τους δύο παραπάνω αμερικανικούς κινητήρες turbofan της εταιρείας General Electric επέλεξαν οι Τούρκοι για τον εξοπλισμό του υπο ανάπτυξη δικινητήριου μαχητικού TF-X έως ότου η τουρκική εταιρεία TR Motor καταφέρει να σχεδιάσει, αναπτύξει και κατασκευάσει τον πρώτο αεροπορικό κινητήρα της Τουρκίας για μαχητικά.

Με βάση την προωθούμενη συμφωνία, τα πρώτα πρωτότυπα του εν λόγω αναπτυξιακού προγράμματος και απροσδιόριστος αριθμός των πρώτων παρτίδων παραγωγής του μαχητικού TF-X θα εξοπλιστούν με έναν από τους δύο αμερικανικούς κινητήρες.

Σύμφωνα όμως με ειδικό αναλυτή με έδρα το Παρίσι η επιλογή των συγκεκριμένων κινητήρων οι οποίοι αναπτύχθηκαν στην δεκαετία του 1980 δεν συμβαδίζει με την επιδίωξη των Τούρκων να αναπτύξουν ένα νέο μαχητικό 5ης γενιάς με δυνατότητες stealth.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δύο αυτοί κινητήρες εξοπλίζουν τα μαχητικά F-15K (F110-GE-129) και F-16 Block 60 (F110-GE-132), ενώ η τουρκική εταιρεία ΤΕΙ έχει σημαντική εμπειρία στην συντήρηση των κινητήρων της οικογένειας F110.

Πάντως η είδηση της επιλογής της αμερικανικής εταιρείας επιβεβαίωσε τα προβλήματα που είχαν προκληθεί κατά την διάρκεια των διαπραγματεύσεων μεταξύ του τουρκικού Υφυπουργείο Αμυντικής Βιομηχανίας και της βρετανικής εταιρείας Rolls-Royce για την μεταφορά τεχνογνωσίας από την τελευταία στην εταιρεία TR Motor, η οποία με απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης θα αποτελέσει την βιομηχανική οντότητα που θα αναπτύξει και θα κατασκευάσει τον κινητήρα του μαχητικού TF-X.

Σύμφωνα με τους Financial Times, η βρετανική εταιρεία εξέφρασε το περασμένο καλοκαίρι τον προβληματισμό της για την μεταφορά της τεχνογνωσίας και των πνευματικών δικαιωμάτων της στην τουρκική εταιρεία TR Motor, της οποίας το 55% των μετοχών ανήκουν στην τουρκο-καταριανή εταιρεία BMC Power.

Η εταιρεία BMC Power ανήκει 25% στον Τούρκο επιχειρηματία Ethem Sancak, ο οποίος διατηρεί στενές σχέσεις με την Οικογένεια του Προέδρου Ερντογάν, ενώ ο δεύτερος βασικός ιδιοκτήτης της εταιρείας BMC Power δεν είναι άλλος από το Υπουργείο Άμυνας του Κατάρ με ποσοστό 49,9%.

Σύμφωνα με την Rolls-Royce, η εταιρεία δεν μπορούσε να παραδώσει στην TR Motor την ιδιοκτησία και τη διαχείριση της τεχνογνωσίας της επί των κινητήρων και των πνευματικών της δικαιωμάτων που σχετίζονται με αυτούς.

Η Rolls-Royce δεν επιθυμούσε σε μια δεκαετία από σήμερα να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα πιθανό διεθνή ανταγωνιστή, ο οποίος θα είχε χρησιμοποιήσει την τεχνολογία της σε διαφορετικά προγράμματα από το TF-X.

Από την πλευρά τους, οι Τούρκοι επιθυμούν ακριβώς το αντίθετο από τους στόχους της Rolls-Royce, δηλαδή θέλουν να αποκτήσουν πάση θυσία την τεχνογνωσία και τα πνευματικά δικαιώματα του νέου κινητήρα που θα αναπτυχτεί από κοινού.

Κι αυτό ώστε στο μέλλον να μπορούν να πωλούν το TF-X σε τρίτες χώρες, όπως το Κατάρ αλλά και να αξιοποιήσουν το συγκεκριμένο κινητήρα και σε άλλα προγράμματα. Όπως είχε δηλώσει αξιωματούχος της ΤΑΙ, «η ιδέα είναι να βασιστούμε σε ξένη τεχνολογία για την, σε βάθος χρόνου, κατασκευή του εγχώριου κινητήρα»

Για την ιστορία, αξίζει να σημειωθεί ότι τον Σεπτέμβριο του 2015 οι δύο πλευρές Τουρκία & Rolls-Royce υπέγραψαν στο περιθώριο της βρετανικής έκθεσης αμυντικών συστημάτων DSEi 2015, Μνημόνιο Συνεργασίας για την μεταφορά από την βρετανική εταιρεία στην Τουρκία, τεχνογνωσίας για την κατασκευή κινητήρων και τη δημιουργία παραγωγικής μονάδας στη γειτονική χώρα.

Το Μνημόνιο περιελάμβανε την δημιουργία από την Rolls-Royce ενός παραγωγικού και ερευνητικού κέντρου στην Τουρκία, το όγδοο της βρετανικής εταιρείας σε ολόκληρο τον κόσμο. Ένα χρόνο μετά τον Οκτώβριο του 2016, η Rolls-Royce προσέφερε στην Τουρκία βιομηχανική συνεργασία για την κατασκευή κινητήρων, οι οποίοι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στην εγχώρια αγορά αλλά και για εξαγωγή. Η βρετανική πρόταση περιελάμβανε την παραγωγή αεροκινητήρων, κινητήρων ελικοπτέρων, αρμάτων μάχης, και πυραυλοκινητήρων.

Παράλληλα με αυτές τις κινήσεις, η βρετανική εταιρεία Rolls-Royce υπέγραψε τον Μάιο του 2017 συμφωνία με την τουρκική αμυντική βιομηχανία Kale Group για την ίδρυση μιας νέας εταιρείας στην Τουρκία για την παραγωγή κινητήρων. Η νέα εταιρεία ονομάστηκε TAEC Uçak Motor Sanayi AS με την τουρκική εταιρεία Kale Group να κατέχει το 51% των μετοχών και τη Rolls-Royce το 49%.

Η νέα εταιρία, σύμφωνα με τον αναπληρωτή διευθυντή της αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την ανάπτυξη της τουρκικής αεροδιαστημικής βιομηχανίας. Η Rolls-Royce είναι επίσης εταίρος της LHTEC, η οποία κατασκευάζει τους κινητήρες CTS800 για τα τουρκικά επιθετικά ελικόπτερα T129.

Παρόλα αυτά όμως, οι διαπραγματεύσεις της βρετανικής εταιρείας με το τουρκικό Υφυπουργείο Αμυντικής Βιομηχανίας δεν είχαν ευνοϊκή κατάληξη, παρα την δέσμευση των δύο πλευρών αυτό να επιτευχτεί εντός του καλοκαιριού και τελικά οι Τούρκοι επέλεξαν τους κινητήρες μιας εταιρείας που γνωρίζουν πολύ καλά εδώ και πολλές δεκαετίες αν και οι σχέσεις με τις ΗΠΑ δεν περιγράφονται και ως ιδανικές….