“Airborne Landing to Air Assault”: Η “Βίβλος” του αλεξιπτωτιστή και όχι μόνο!

Το βιβλίο “Airborne Landing to Air Assault” κυκλοφορεί στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ σε σκληρόδετο τόμο από τις εκδόσεις Pen and Sword Military. Είναι μια παγκόσμια ιστορία του Στρατιωτικού Αλεξιπτωτισμού, που έγραψε ο δημοσιογράφος Νικόλαος Θεοτόκης. Το γεγονός ότι ο συγγραφέας έχει υπηρετήσει τη θητεία του ως αλεξιπτωτιστής μπορεί να συγκαταλεχθεί στα «συν» αυτής της προσπάθειας για την οποία απαιτήθηκε πολυετής έρευνα στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ενδεικτικός είναι και ο τίτλος κριτικής για το βιβλίο που δημοσιεύθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 2020 στις ΗΠΑ με την υπογραφή του Αμερικανού Ben Powers: “Theotokis is the right author to deliver a history of Airborne Operations” (Ο Θεοτόκης είναι ο κατάλληλος για να γράψει με κατανοητό τρόπο την ιστορία των αεραποβατικών επιχειρήσεων).

Η ιστορία του Στρατιωτικού Αλεξιπτωτισμού αρχίζει τυπικά λίγο πριν από τη λήξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου – τότε, το καλοκαίρι του 1918, που μοιράσθηκαν τα πρώτα αλεξίπτωτα σε πιλότους της Γερμανικής Αυτοκρατορικής Αεροπορίας. Μέχρι τότε, οι μόνοι στρατιωτικοί στους οποίους επιτρέπονταν να χρησιμοποιήσουν το συγκεκριμένο σύστημα διάσωσης ήταν οι παρατηρητές πυροβολικού, όταν βρίσκονταν σε υπηρεσία πάνω σε αερόστατα. Στο βιβλίο γίνεται, επίσης, αναφορά στη συγκρότηση των πρώτων μονάδων αλεξιπτωτιστών στην Ιταλία και την τότε Σοβιετική Ένωση, όπως και σε και εκείνες που δημιουργήθηκαν αργότερα στη Γερμανία, τις ΗΠΑ, τη Μεγάλη Βρετανία και σε άλλες χώρες.

Χαρακτηριστικό του βιβλίου, που έρχεται να καλύψει ένα κενό στη διεθνή βιβλιογραφία, είναι ότι μέσα σε 284 σελίδες καταγράφεται με τεκμηρίωση ό,τι σημαντικότερο συνέβη παγκοσμίως μέσα σε 100 χρόνια, από το 1918 έως το 2018, στον τομέα του Στρατιωτικού Αλεξιπτωτισμού.

Παρατίθενται χαρακτηριστικές περιπτώσεις χρήσης αλεξιπτώτων από πιλότους τόσο κατά τους δύο παγκόσμιους πολέμους όσο και μεταγενέστερα. Επίσης, καταγράφονται όλες οι μάχες (ακόμη και αποστολές καταδρομικού τύπου με τη συμμετοχή ολιγομελών ομάδων) στις οποίες ενεπλάκησαν αλεξιπτωτιστές ή άνδρες των Ειδικών Δυνάμεων σε κάθε σημείο του πλανήτη. Από τις μάχες της Κρήτης, του Arnhem ή του Corregidor κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο έως τις λιγότερο μαζικές, μετά το 1945, ρίψεις αλεξιπτωτιστών στην Κορέα, το Βιετνάμ ή τον Περσικό.

Επίσης, περιγράφεται, όπως αποκαλύπτει και ο τίτλος του βιβλίου, η μετατροπή, μετά τη δεκαετία 1970-1980, ορισμένων μονάδων από αερομεταφερόμενες σε air assault (επίθεσης καταδρομέων με τη χρήση ελικοπτέρων).

Κύρια χαρακτηριστικά του βιβλίου αποτελούν η οικουμενική διάσταση της έρευνας και η παρουσίαση με ιστορικά στοιχεία των σημαντικότερων μονάδων αεραποβατικών επιχειρήσεων σε όλο τον κόσμο. Δύο από τα θέματα ελληνικού ενδιαφέροντος που αναδεικνύονται σε αυτό είναι η κατάληψη της Κεφαλονιάς από Ιταλούς αλεξιπτωτιστές τον Σεπτέμβριο του 1941 και η δράση Βρετανών αλεξιπτωτιστών στην Αθήνα κατά την κομμουνιστική εξέγερση τον Δεκέμβριο του 1944.

Επίσης, γίνονται εκτενείς αναφορές στη δράση του Ιερού Λόχου κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο στο μέτωπο της Βόρεια Αφρικής και σε νησιά του Αιγαίου με αποκορύφωμα την πτώση με αλεξίπτωτα ανδρών της επίλεκτης αυτής μονάδας στη Σάμο, τον Οκτώβριο του 1943.

Μεταξύ των Ιερολοχιτών που προσγειώθηκαν στο ιταλοκρατούμενο νησί του Ανατολικού Αιγαίου, πραγματοποιώντας το πρώτο πολεμικό άλμα στην ιστορία των Ελλήνων αλεξιπτωτιστών, ήταν και ο διοικητής τους, ο 46χρονος τότε συνταγματάρχης Χριστόδουλος Τσιγάντες, ο οποίος δεν είχε εκπαιδευθεί στις πτώσεις με αλεξίπτωτο – γεγονός πρωτοφανές και ανεπανάληπτο στα παγκόσμια στρατιωτικά χρονικά, όπως επισημαίνεται στο βιβλίο.

Στο βιβλίο αναδεικνύεται και η επίθεση τύπου Καμικάζι από τον υποσμηναγό Μαρίνο Μητραλέξη κατά τον Ελληνο-Ιταλικό Πόλεμο. Ο αεροπόρος, έχοντας «ξεμείνει» από πυρομαχικά τον Νοέμβριο του 1940 στην περιοχή Λαγκαδά της Μακεδονίας, εμβόλισε με την έλικα του αεροπλάνου του εχθρικό βομβαρδιστικό, προκαλώντας την πτώση του. Ο Μητραλέξης, στη συνέχεια, έκανε αναγκαστική προσγείωση και αιχμαλώτισε με το πιστόλι του τέσσερα μέλη του πληρώματος του Ιταλικού αεροσκάφος που είχαν σωθεί χρησιμοποιώντας αλεξίπτωτα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει, επίσης, η περίπτωση μιας εμβληματικής μορφής των Ολλανδικών Ειδικών Δυνάμεων, που αναδεικνύεται μέσα από τις σελίδες του βιβλίου. Είναι ο λοχαγός Raymond Westerling, ο οποίος είχε γεννηθεί στην Κωνσταντινούπολη το 1919 από Ολλανδό πατέρα και Ελληνίδα μητέρα. Κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο πολέμησε στην Ευρώπη ως υπαξιωματικός των Βρετανών commandos. Μεταπολεμικά, ο Westerling έδρασε στη σημερινή Ινδονησία, όταν ήταν ακόμη αποικία της Ολλανδίας, ως αξιωματικός του Ολλανδικού Στρατού και διοικητής του νεοσύστατου Εθνικού Συντάγματος Ειδικών Δυνάμεων (Depot Speciale Troepen ή DST)

Από τις περιγραφές πολεμικών περιστατικών που περιγράφονται στο βιβλίο ξεχωρίζει η θανάσιμη μονομαχία ανάμεσα σε έναν αλεξιπτωτιστή και έναν χειριστή μαχητικού, που συνέβη τον Μάρτιο του 1943 πάνω από την περιοχή της Βιρμανίας. Ο υπολοχαγός Owen J. Baggett έπεφτε με αλεξίπτωτο, μετά την κατάρριψη του αεροπλάνου του, ενός βομβαρδιστικού της Αμερικανικής Στρατιωτικής Αεροπορίας (US Army Air Force).

Όταν τον πλησίασε ένα ιαπωνικό αεροσκάφος και ο χειριστής του έκανε το λάθος να ανοίξει την καλύπτρα του cockpit ώστε να παρατηρήσει καλύτερα τον αλεξιπτωτιστή, εκείνος τράβηξε πιστόλι και πυροβόλησε τον πιλότο τέσσερις φορές. Τραυματισμένος στο κεφάλι, ο Ιάπωνας έχασε τον έλεγχο του αεροσκάφους του, που συνετρίβη κοντά στο σημείο στο οποίο ο Αμερικανός προσγειώθηκε λίγο αργότερα με το αλεξίπτωτο.

Ειδικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση ενός πιλότου της Βρετανικής Royal Air Force (RAF), ο οποίος κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο πετούσε με μαχητικά, αν και είχε χάσει παλαιότερα και τα δύο του πόδια σε αεροπορικό ατύχημα. Ο σμηναγός Douglas Bader είχε καταρρίψει 22 γερμανικά αεροσκάφη μέχρι τον Αύγουστο του 1940, που το αεροπλάνο του χτυπήθηκε από φίλια πυρά πάνω από τη γερμανοκρατούμενη Γαλλία.

Σώθηκε χρησιμοποιώντας αλεξίπτωτο και συνελήφθη αιχμάλωτος. Παρέμεινε σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως μέχρι το τέλος του πολέμου. Ειδική αναφορά γίνεται στο βιβλίο στις γυναίκες πιλότους μαχητικών της Σοβιετικής Αεροπορίας κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και ειδικότερα σε τρεις από αυτές, την αντισμήναρχο Klavdia Y. Fomichyova, την υποσμηναγό Anna Timofeyeva-Yegorova και τη σμηνία-αεροναυτίλο Galina I. Dzhunkovskaya, οι οποίες χρειάσθηκε να χρησιμοποιήσουν αλεξίπτωτο κατά τη διάρκεια πολεμικής αποστολής.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει, επίσης, η περίπτωση αεροπόρων που σώθηκαν με αλεξίπτωτα και αργότερα εξελίχθηκαν σε ηγέτες χωρών. Ο υποπλοίαρχος George Η. Bush είχε πέσει με αλεξίπτωτο στον Ειρηνικό τον Σεπτέμβριο του 1944. Χρειάστηκε να εγκαταλείψει το αεροπλάνο του που είχε βληθεί από αντιαεροπορικά πυρά κατά την εκτέλεση επιδρομής. Ο μετέπειτα (41ος) πρόεδρος των ΗΠΑ περισυνελέγη ώρες αργότερα από αμερικανικό υποβρύχιο.

Ο σμηνίας Γλαύκος Κληρίδης είχε σωθεί με αλεξίπτωτο τον Ιούλιο του 1943, όταν το βομβαρδιστικό της Βρετανικής RAF στο οποίο υπηρετούσε ως ραδιοναυτίλος καταρρίφθηκε πάνω από το Αμβούργο στη Γερμανία. Ο μετέπειτα πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας παρέμεινε σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως μέχρι το τέλος του πολέμου.

Ο Νικόλαος Θεοτόκης έχει εργασθεί, με εξειδίκευση στο στρατιωτικό και το πολιτικό ρεπορτάζ, στις εφημερίδες Ελεύθερος Τύπος, Εστία και Μακεδονία, στην Ελληνική Ραδιοφωνία και στους τηλεοπτικούς σταθμούς Mega και ΕΡΤ.