Ο αδυσώπητος διαχρονικός ρωσικός πόλεμος κατά του Οικουμενικού Πατριαρχείου

Η αντιπαράθεση Μόσχας και Κωνσταντινουπόλεως δηλητηριάζει τις σχέσεις των δύο εκκλησιών εδώ και αιώνες. Στην μετασοβιετική περίοδο, επικεντρώνεται σε τρία σημεία: την δικαιοδοσία, την διαιτησία μεταξύ των ορθόδοξων εκκλησιών και την διεθνή εκπροσώπηση του ορθόδοξου κόσμου.

Γράφει ο Αλέξανδρος Μασσαβέτας

Κατά το εκκλησιαστικό δίκαιο, μόνος ο Οικουμενικός Πατριάρχης μπορεί να καλέσει τους λοιπούς προκαθήμενους των ορθόδοξων εκκλησιών σε Σύνοδο, σε εκείνον ανήκει η δικαιοδοσία για τις ορθόδοξες εκκλησίες της διασποράς, ενώ χωρίς την συναίνεσή του δεν μπορεί να αναγνωρισθεί το αυτοκέφαλο εκκλησίας.

Ακόμα, μόνο εκείνος δικαιούται να συστήσει ειδικό εκκλησιαστικό δικαστήριο για την επίλυση διαφορών μεταξύ ορθόδοξων εκκλησιών. Η Μόσχα συχνά αμφισβητεί αυτές τις προνομίες, που ο Οικουμενικός Θρόνος διατηρεί έναντι των άλλων ορθόδοξων πατριαρχείων ως πρώτος τη τάξει (primus inter pares) κατά το κανονικό δίκαιο.

Η ρωσική εκκλησία, ανέκαθεν απολύτως ταυτισμένη με το κράτος, που την χρησιμοποιούσε ώστε να ελέγχει καλύτερα τους υπηκόους του, αντιλαμβάνεται την ανάληψη πρωτοβουλιών για την διεθνή εκπροσώπηση του ορθόδοξου κόσμου ως ζήτημα κύρους για την ίδια και το ρωσικό έθνος.

Και δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά, δεδομένου του «συνδρόμου πολιορκίας» που έχει καταλάβει την ρωσική κοινωνία τα τελευταία χρόνια και του εξόχως πολιτικού χαρακτήρα της ρωσικής εκκλησίας.

Ο ανταγωνισμός Μόσχας και Κωνσταντινουπόλεως για τα πρωτεία στον ορθόδοξο κόσμο είναι πολύ παλιά ιστορία. Ανάγεται στις προσπάθειες των Παλαιολόγων για την Ένωση των δύο εκκλησιών, Ανατολικής και Δυτικής (Κωνσταντινουπόλεως και Ρώμης).

Η Μόσχα διέκοψε σχέσεις με την Κωνσταντινούπολη το 1448, διαμαρτυρόμενη για την Ένωση που αποφασίστηκε στη Σύνοδο της Φλωρεντίας το 1439 (αλλά δεν εφαρμόστηκε ποτέ λόγω αντιδράσεων στην Κωνσταντινούπολη)• η ρωσική εκκλησία μονομερώς συντάχθηκε σε Πατριαρχείο.

Παράλληλα, η Ρωσία έγινε η μακράν πολυπληθέστερη χώρα του ορθόδοξου κόσμου. Μετά την Άλωση, απέμεινε η μόνη ελεύθερη ορθόδοξη χώρα και ο Τσάρος ο μόνος ορθόδοξος μονάρχης. ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΠΗΓΗ